Lối suy nghĩ truyền thống của người phương Tây (và của con người nói chung) thuờng không khuyến khích họ có những suy nghĩ mang tính xây dựng. Và Phương pháp Sáu Chiếc Mũ Tư Duy (tư duy song song) ra đời là để thay đổi quan điểm lỗi thời đó.

Tư duy song song có nghĩa là vào cùng một thời điểm, tất cả mọi người đều nhìn nhận vấn đề từ cùng một hướng.

Phương pháp tư duy song song tập trung khai thác những ý tưởng và sáng kiến mà mỗi người có được trong từng phuơng hướng tư duy. Vì thế, mọi người phải cùng đội chiếc mũ màu đen vào một thời điểm được chỉ định, sau đó tất cả lại đội lên đầu chiếc mũ màu trắng vào một lúc khác. Chỉ như thế mới là tư duy song song, và chỉ có thế ta mới sử dụng được một cách hoàn toàn và đầy đủ kinh nghiệm cũng như sự thông minh của mỗi người.

Trích đoạn sách hay

CÁC TRIẾT GIA, THỰC TRẠNG VÀ CHÂN LÝ

Độ tin cậy của sự kiện bạn vừa nêu là bao nhiêu?

Giá trị của những thông tin có được theo suy luận của triết học như thê nào?

Sự thật tuyệt đối và tương đối.

Lẽ phải và thực tế không có mối liên hệ quá chặt chẽ như nhiều người vẫn nhầm tưởng. Lẽ phải là một. từ thuộc hệ thống từ của triết học. Thực tế lại liên quan đến những vấn đề đã và có thể kiểm chứng (những bạn đọc có đầu óc thực tế không quan tâm đến những vấn đề nêu trên có thể bỏ qua chương này để đọc những chương tiếp t.heo).

Nếu tất cả những con thiên nga chúng ta nhìn thấy từ trước đến nay đều có bộ lông màu trắng, liệu chúng ta có thế đưa ra kết luận: “Tất cả các con thiên nga đều có bộ lông trắng!” Chúng ta có thể, và đã làm như vậy. Bởi vì tại thời điểm chúng ta đưa ra kết luận, chúng ta đã dựa vào kinh nghiệm của bản thân từ trước đến giờ. Theo cách nghĩ như vậy, kết. luận của chúng ta là dựa trên thực tế.

Rồi một ngày kết. luận chúng ta đưa ra không còn chính xác nửa khi ta nhìn thấy con thiên nga với bộ lông đen. Đột nhiên, điều mà trước đây chúng ta cho là thật lại không còn đúng nữa. Nhưng thực tế là chúng ta đã nhìn thấy cả trăm con thiên nga trắng, trong khi đó mới nhìn thấy một con thiên nga đen. Và vậy, lẽ phải vẫn thiên về bộ lông màu trắng của con thiên nga. Tuy nhiên, nếu kết. luận được đưa ra dựa vào thực tế. ta nên nói: “Hầu hết các con thiên nga đều có bộ lông trắng”, hoặc “phần đông các con thiên nga có bộ lông trắng”, hoặc “Hơn chín mươi chín phần trăm thiên nga có bộ lông trắng”.

Nhưng các nhà logic học lại không tán thành với những kết luận chung chung dựa trên thực tế kiểu: hầu hết trẻ em thích ăn kem; đa phần các quý bà đều dùng mỹ phẩm…

Họ thích những từ thể hiện sự khẳng định như từ “tất cả” trong câu kết luận “tất cả những con thiên nga đều màu trắng”- Bởi vì xét về mặt logic thì kết. luận được đưa ra với những điều kiện đi kèm: nếu điều này là sự thật thì…

Khi chúng ta nhìn thấy con thiên nga đen đầu tiên, kết luận “tất cả thiên nga đều màu trắng” đã trở thành một kết luận sai, trừ khi bạn chọn một cách khác để gọi con thiên nga đen đó.

Vậy trọng tâm của vấn đề chính từ ngôn từ và cách định nghĩa sự việc. Nếu ta chọn từ “màu trắng” như là một phần quan trọng để xác định một con thiên nga, thì lúc đó con thiên nga đen được xem như một loài khác. Còn nếu chúng ta không quá chú trọng đến màu sắc, thì con thiên nga đen chính là một con chim quý, chỉ khác về màu lông. Việc xác định phạm trù của sự việc và định nghĩa sự việc chính là bản chất của triết học.

Lối tư duy chiếc mũ trắng căn cứ vào những thông tin hữu ích. Vì thế, những thông tin được diễn đạt qua những cụm từ “nói chung”, “tổng quát lại”, hoàn toàn chấp nhận được.

Nhưng không phải lúc nào ta cũng có những con số thống kê để đưa ra những thông tin rõ ràng về sự việc, vì vậy, chúng ta cần hướng tư duy đến hệ thống thông tin hai luồng (niềm tin và thực tế đã được kiểm chứng).

…Hầu hết những công ty duy trì hoạt động bằng cách trông chờ vào lợi nhuận bán hàng trong tương lai đều đi đến chỗ phá sản. (Tuy nhiên, chúng ta hoàn toàn có thể chỉ ra một vài công ty đã hoạt động như vậy nhưng lại thu được thành công trong kinh doanh).

…Nếu giá giảm xuống thì sức mua sẽ tăng lên. (Tuy nhiên khi giá nhà tăng lên có thể một số người vì lý do đầu cơ, sợ lạm phát hoặc muốn nhanh
hơn người khác đã mua nhà làm sức mua tăng lên).

…Nếu anh làm việc chăm chỉ, anh sẽ thu được thành công. (Tuy nhiên có nhiều người làm việc chăm chí cả đời mà vẫn không thu được thành công).

Khả năng để một sự việc xảy ra có thể theo trình tự sau:

Luôn luôn đúng

Thường xuyên đúng

Nói chung là đúng

Hầu như đúng

Đúng nhiều hơn là sai Nửa đúng, nửa sai

Một số trường hợp đúng Đôi khi đúng Hiếm khi đúng Đã từng xảy ra Chưa từng xảy ra

Không thể trở thành hiện thực

Vậy với lối tư duy chiếc mũ trắng, ta có thể chấp nhận thông tin ở mức độ diễn đạt nào. Như đã nói ở những phần trước, tuỳ theo sườn thông tin mà ta xây dựng để thảo luận, ta có thể sử dụng từ ngữ phù hợp để nêu thông tin. Ví dụ, để nêu lên một sự việc hiếm khi xảy ra, ta nói:

…Thường thì bệnh sởi không phải là bệnh nguy hiểm. Nhưng “đôi khi” nó có thể kéo theo triệu chứng viêm nhiễm, chẳng hạn viêm tai.

…Rất hiếm khi tiêm chủng phổ cập dẫn đến chứng viêm não.

…Đã từng xảy ra trường hợp trẻ con bị giống chó này cắn khi bọn trẻ cố tình chọc tức chúng.

Rõ ràng, những thông tin như vậy góp phần quan trọng để mọi người nhận thức sự việc.

Tuy nhiên, nó cũng đặt mọi người vào những tình huống khó xử. Chẳng hạn như trong ví dụ thứ hai, sự quan ngại của mọi người về mối nguy hiểm của bệnh viêm não do tiêm chủng lớn hơn ngàn lần so với con số những ca nguy hiểm thống kê được. Vì vậy, nếu có thể, chúng ta nên cung cấp những số liệu cụ thể về sự kiện vừa nêu cho mọi người để tránh những suy diễn tuởng tượng.

Có một câu hỏi khác là liệu ta có chấp nhận những thông tin từ những “giai thoại” nếu ta suy nghĩ theo quan điểm chiếc mũ trắng?

…Đã từng có một người đàn ông rơi khỏi một chiếc máy bay mà không có dù, vậy mà ông ta vẫn sống sót.

…Hãng Ford đã Chế tạo chiếc Edsel dựa vào những điều tra thị trường và đã bị thất bại hoàn toàn.

Nếu thực tế dã xảy ra những sự việc như vậy, thì những thông tin trên chấp nhận theo quan điểm tư duy chiếc mũ trắng, mặc dù chúng có nguồn gốc từ những “giai thoại” hoặc “những trường hợp điển hình”.

…Những sản phẩm được thiết kế dựa trên điều tra thịtrường đôi khi có thể gặp thất bại. Một ví dụ là dòng xe Edsel của hãng Ford, và sản phẩm này đã hoàn toàn thất bại.

Kết luận kiểu như trên lại không được cho là phù hợp theo tư duy chiếc mũ trắng, trừ khi nó được mọi người ủng hộ bằng cách đưa ra nhiều ví dụ tương tự đã xảy ra. Con mèo có thể bị rơi khỏi mái nhà, nhưng đó chỉ là một trường hợp hy hữu..

6 Chiếc Mũ Tư Duy

Nguồn: Internet

BÌNH LUẬN

Please enter your comment!
Please enter your name here