Ý tưởng! Sự sáng tạo là gì? Tại sao một số người lại có rất nhiều ý tưởng? Bí quyết của họ là gì vậy? Liệu chúng ta có thể học hỏi được những phương pháp của họ không? Cuốn sách này sẽ là câu trả lời hoàn hảo cho những câu hỏi ấy.

Hơn thế nữa, nó còn giới thiệu những kỹ thuật sáng tạo có thể làm thay đổi cuộc sống đến với tất cả mọi người. Chuyên gia về sáng tạo nổi tiếng thế giới Michael Michalko đã nghiên cứu và phân tích qua hàng trăm thiên tài tư duy sáng tạo vĩ đại nhất trong lịch sử nhân loại – từ Leonardo da Vinci đến Walt Disney, từ Paplo Picasso đến Thomas Edison, từ nhà bác học Charles Darwin đến thiên tài Martha Graham.

Với văn phong giản dị, dễ hiểu, Michael Michalko đã giải thích quá trình phát triển ý tưởng của những bậc thiên tài này bằng những bước rất đơn giản, dễ theo dõi mà bất cứ ai cũng có thể áp dụng để trở nên sáng tạo hơn. Mỗi chương của Đột phá sức sáng tạo mô tả một chiến lược tư duy sáng tạo, quá trình phát triển chiến lược của những bậc thiên tài và thành quả chúng mang lại.

Đặc biệt cuốn sách còn cung cấp các bài tập thực hành mà bất cứ ai cũng có thể áp dụng để thành công trogn học tập, công việc, cuộc sống. Tổ chức lại tư duy trên cơ sở các chiến lược phát khởi những ý tưởng này sẽ làm thay đổi hoàn toàn cách thức bạn xem xét vấn đề và mở ra một kho tàng những giải pháp cải tiến hiệu quả cho những thách thức mà bạn phải đối mặt hàng ngày.

Trích đoạn sách hay

Tư duy mạch lạc

Một điểm khác biệt của thiên tài là năng suất làm việc thần kỳ. Tất cả các thiên tài đều lao động. Bach viết một bản cantat mỗi tuần, ngay cả khi ông ốm hay kiệt sức. Mozart sáng tác hơn 600 bản nhạc. Einstein được biết đến nhiều nhất với công trình Thuyết tương đối nhưng ông còn công bố 248 công trình khác. Darwin nổi tiếng với Thuyết tiến hóa nhưng ông còn viết 119 nghiên cứu khác trong cuộc đời. Freud công bố 330 công trình còn Maslow là 165. Rembrandt vẽ khoảng 650 bức tranh và 2.000 phác thảo, Picasso sáng tác trên 20.000 tác phẩm. Shakespeares viết hơn 154 bài sonnet. Một số là kiệt tác, còn lại không khá hơn những bài thơ mà những người đồng nghiệp của ông đã viết, và một số bài khá tệ. Thực tế, những nhà thơ lớn sáng tác nhiều bài thơ dở hơn là những nhà thơ bình thường. Họ sáng tác nhiều bài thơ tệ hơn đơn giản vì họ sáng tác được nhiều hơn.

Quan niệm sai lầm thông thường cho rằng những thiên tài sáng tạo phi thường chỉ tạo ra một vài kiệt tác chọn lọc là hoàn toàn sai. Thomas Edison được biết đến nhiều nhất bởi phát minh bóng đèn dây tóc và máy hát nhưng ông còn nắm giữ 1.093 sáng chế khác, đến nay vẫn là một kỷ lục. Edison nhìn nhận sáng tạo thuần túy là lao động vất vả, trung thực và đạt kết quả tốt, như có lần ông đã nói: “Thiên tài chỉ có 1% là trí thông minh và 99% mồ hôi công sức”. Ông đã phải thực hiện 9.000 thí nghiệm để hoàn thiện bóng đèn và 50.000 thí nghiệm khác để phát minh ra ắc quy. Một lần, một trợ lý của ông đã hỏi tại sao ông tiếp tục kiên trì phát minh ra một loại dây tóc bóng đèn có tuổi thọ lâu dài sau hàng nghìn lần thất bại, Edison nói ông không hiểu câu hỏi đó. Trong tâm trí ông, ông chưa một lần thất bại. Thay vào đó, ông đã khám phá hàng nghìn loại dây tóc không hoạt động tốt.

Tư duy kiên định

Các thiên tài tạo được nhiều ý tưởng do họ suy nghĩ mạch lạc. Sự mạch lạc của tư duy có nghĩa là tạo một khối lượng lớn ý tưởng. Để tư duy mạch lạc, bạn cần sắp xếp suy nghĩ của mình xung quanh một bộ nguyên tắc được gọi là “Tư duy kiên định”. Kiên định là một tiêu chuẩn đối lập với tất cả những tiêu chuẩn dùng để đánh giá những cách giải quyết khác. Một la bàn bình thường có kim nam châm chỉ về hướng Bắc và thường xuyên dịch chuyển. Chỉ có la bàn hồi chuyển mới chỉ hướng chính Bắc, một điểm cố định và không bao giờ dẫn tàu thuyền đi lạc hướng. Chỉ khi nào bạn tổ chức suy nghĩ của mình quanh bộ nguyên tắc tư duy kiên định khi suy nghĩ tìm ý tưởng thì bạn mới tạo ra những ý tưởng đích thực tiếp theo đó. Những nguyên tắc này có giá trị lâu dài, phù hợp và ổn định.

Nguyên tắc tư duy kiên định để suy nghĩ sáng tạo là:

  • Đừng vội phán xét khi phát triển ý tưởng.
  • Tạo càng nhiều ý tưởng càng tốt.
  • Ghi chép lại những ý tưởng khi chúng được hình thành.
  • Xây dựng và phát triển các ý tưởng.

Không vội vàng phán xét

Khi tìm kiếm ý tưởng dù một cá nhân hay cùng nhóm, điều thiết yếu là không nhận xét, đánh giá hay chỉ trích khi ý tưởng được tạo ra. Không có gì tiêu diệt sự sáng tạo nhanh hơn và tuyệt đối hơn sự phê phán, nhận xét.

Đối với chúng ta, việc này thật khó thực hiện. Chúng ta đã được dạy dỗ trở thành những cá nhân giỏi nhận xét, chỉ trích, và chúng ta phán xét những suy nghĩ và ý tưởng mới một cách bản năng, ngay tức khắc. Chỉ có con người mới có thể cố gắng đưa ra những ý tưởng mới, đồng thời tìm kiếm nguyên nhân tại sao những ý tưởng đó không thực hiện được. Nó cũng giống như lái xe với chân này đạp ga và chân kia đạp phanh cùng một lúc vậy. Do đó, bất cứ khi nào kích não tìm ý tưởng, chúng ta lại dành phần lớn thời gian tìm kiếm mọi nguyên nhân tại sao ý tưởng không hiệu quả hay không thực hiện được, thay vì tạo ra càng nhiều ý tưởng càng tốt. Có vẻ như việc phán xét an toàn hơn việc cố gắng tạo ra một điều mới mẻ và người ta thường tập trung vào phán xét những ý tưởng quá sớm và loại bỏ nó trước khi mọi ẩn ý của chúng được xem xét tới.

Dưới đây là biểu đồ của người phán xét các ý tưởng khi chúng được đưa ra. Người đó nghĩ đến ý tưởng A và loại bỏ nó vì nó không đáng tin cậy. Sau đó anh ta nghĩ đến ý tưởng B và C rồi loại bỏ cả hai vì chúng không kiểm soát được. Cuối cùng, người đó chuyển hướng về ý tưởng D, một ý tưởng an toàn, thận trọng, đã được đối chiếu với kinh nghiệm trong quá khứ và không có rủi ro. Khi ý tưởng bị phán xét, suy nghĩ sáng tạo bị ngưng trệ và dừng lại. Chỉ một vài ý tưởng được tạo ra và cuối cùng, suy nghĩ được hướng tới những ý tưởng kém, an toàn và dè dặt.

Biểu đồ tiếp theo trình bày quá trình tư duy của người không đánh giá ý tưởng khi chúng được đưa ra. Ở đây, người đó có thể suy nghĩ liên tục, tự do, nhờ hoặc dựa trên ý tưởng của người khác và kết hợp để tạo ra nhiều ý tưởng hơn cho đến khi đạt tới ý tưởng đột phá “eureka”. Tư duy không phán xét rất năng động và linh hoạt. Ý tưởng này bật lên từ ý tưởng kia, khơi dậy những ý tưởng phụ và sự kết hợp của chúng, nhân lên gấp bội những điều có thể xảy ra.

Francis Darwin, con trai của Charles Darwin, ngưỡng mộ cha mình ở khả năng duy trì quan điểm đối với nhiều lý thuyết không vững chắc mà ông nghĩ ra. Ông không quy kết nó không khả thi như cách những người đồng nghiệp của ông đã làm. Chỉ có thể so sánh trí tưởng tượng phong phú của ông với mong muốn xem xét những điều mà người khác không cho là đáng giá. Những cộng sự của ông sẽ đối chiếu ý tưởng và lý thuyết mới với những mô hình đang tồn tại dựa trên kinh nghiệm của họ. Nếu những ý tưởng không phù hợp, họ sẽ loại bỏ chúng. Ngược lại, Darwin sẽ xem xét mọi ý tưởng và lý thuyết để xem chúng sẽ dẫn tới đâu. Suy nghĩ của những người đồng nghiệp của ông ở trạng thái tĩnh. Suy nghĩ của Darwin lại năng động và linh hoạt. Chính mong mỏi xem xét những gì người khác gọi là “thí nghiệm của kẻ ngu ngốc” này đã dẫn tới Thuyết tiến hóa nổi tiếng.

Tư duy khả năng

Bí quyết để trì hoãn việc nhận xét khi đang tạo ra vô vàn ý tưởng là chia việc tư duy của bạn thành hai giai đoạn: tư duy khả năng và tư duy thực tiễn. Tư duy khả năng là việc tạo ra những ý tưởng ban đầu mà không có bất kỳ hình thức phán xét hay đánh giá nào. Bạn dẹp qua một bên bản năng ưa chỉ trích trong con người mình. Đó là một phần tâm trí, luôn nói cho bạn biết tại sao một vài điều không thể hay có thể thực hiện được. Chiến lược này là để tạo ra càng nhiều ý tưởng càng tốt, bao gồm cả những ý tưởng hiển nhiên và mới lạ, mà không phê phán bất kỳ khía cạnh nào.

Sau khi đã tạo nên một số lượng ý tưởng tối đa, bạn chuyển chiến lược của mình sang tư duy thực tiễn, đánh giá và nhận xét chúng để tìm xem ý tưởng nào có giá trị nhất đối với bạn. Edison đã xây dựng 3.000 nhận xét khác nhau liên quan tới chiếu sáng điện, mỗi quan điểm đều có thể chấp nhận được trước khi quyết định quan điểm nào thiết thực và có lợi nhất. Mục đích đầu tiên của ông là xây dựng nhiều khả năng hết mức có thể, và sau đó, chuyển sang công việc đánh giá tìm ra một khả năng thiết thực và có ích nhất. Tư duy khả năng và tư duy thực tiễn là hai hoạt động tinh thần tách biệt, không có quan điểm thỏa hiệp, trung gian.

Số lượng

Phòng thí nghiệm của Edison tại New Jersey có một phòng trưng bày hàng trăm chiếc loa máy hát với mọi hình dạng, kích thước và chất liệu. Một số hình tròn, hình vuông, góc cạnh, một số lại mảnh, ngắn, mập mạp trong khi những cái khác cong và dài đến hơn 1,8m. Bộ sưu tập những ý tưởng bị loại bỏ này là bằng chứng rõ ràng cho chiến lược tư duy của Edison − khảo sát kỹ càng mọi khả năng có thể tưởng tượng được.

Số lượng nảy sinh chất lượng

Hãy hình dung một người mò ngọc trai trên một hòn đảo ở vùng biển phía Nam. Anh ta đẩy xuồng rời bờ, chèo ra phá , lặn sâu xuống nước, nhặt một con trai từ đáy biển, nổi lên mặt nước, leo lên xuồng, chèo vào bờ rồi mở vỏ trai ra. Không tìm thấy gì trong con trai, anh ta lại đẩy xuồng ra và bắt đầu chèo ra phá.

Thật là một việc lãng phí thời gian không thể tin được. Việc làm hợp lý là không chèo trở lại bờ với một con trai mà ngoi lên lặn xuống để chất đầy trai trong xuồng, sau đó mới trở lại bờ. Ngọc trai thì hiếm − người mò ngọc trai phải mở rất nhiều trai mới tìm thấy một viên ngọc. Chỉ những kẻ ngu ngốc mới lãng phí thời gian và năng lượng để thực hiện một hành trình riêng biệt cho từng con trai. Tạo ý tưởng cũng như vậy. Nhiều lần chúng ta tạo ra một hay hai ý tưởng và tiến hành như thể chúng đã là câu trả lời. Nhưng ý tưởng sáng tạo cũng như ngọc trai, không xuất hiện thường xuyên. Do đó, hành động khôn ngoan là tạo ra thật nhiều ý tưởng trước khi đánh giá chúng. Một ý tưởng tốt có thể làm bạn ngừng khám phá ra một ý tưởng hay, một ý tưởng hay lại làm bạn dừng khám phá một ý tưởng đúng.

Tăng khả năng tạo ra các ý tưởng đòi hỏi một nỗ lực có chủ đích. Hãy tưởng tượng là tôi yêu cầu bạn dành ba phút nghĩ ra các cách khác nhau để sử dụng một viên gạch thông thường. Không nghi ngờ gì nữa, bạn sẽ đưa ra một vài trường hợp nhưng theo linh cảm của tôi thì số lượng đó không nhiều. Một người trưởng thành bình thường sẽ đưa ra từ ba đến sáu ý tưởng. Tuy nhiên, nếu tôi yêu cầu bạn liệt kê ra nhanh hết mức có thể 40 cách sử dụng viên gạch thì trong một khoảng thời gian ngắn bạn sẽ có khá nhiều ý tưởng.

Chỉ tiêu

Chỉ tiêu và giới hạn thời gian sẽ tập trung năng lực của bạn theo một cách thức đảm bảo sự mạch lạc của tư duy. Chỉ tiêu không chỉ có tác dụng trong việc tập trung năng lực mà còn là phương pháp hữu dụng hơn để tạo ra những chọn lựa. Để làm quen với chỉ tiêu, bạn sẽ nhận ra khi liệt kê tất cả những phương pháp sử dụng thông thường của một viên gạch (xây tường, lò sưởi, vỉ nướng ngoài trời…) cũng như tất cả những gì xuất hiện trong đầu (vật neo giữ, vũ khí trong các cuộc bạo động, đồ chống dằn xóc, vật chặn báo, dụng cụ để san đất, chất liệu điêu khắc, cái chặn cửa…), khi bạn mở rộng trí tưởng tượng của mình để hoàn thành chỉ tiêu. Do chỉ tiêu khiến chúng ta nỗ lực nên nó cho phép chúng ta tạo ra nhiều lựa chọn sáng tạo hơn những cách làm khác.

Edison đảm bảo năng suất lao động bằng việc đưa ra chỉ tiêu ý tưởng cho bản thân và những trợ lý của ông. Chỉ tiêu của cá nhân ông là cứ mười ngày một sáng chế nhỏ và sáu tháng một phát minh lớn. Một phương pháp đảm bảo năng suất tư duy sáng tạo của bạn là tự đặt ra chỉ tiêu cho bản thân, như chỉ tiêu ý tưởng là 40 nếu bạn đang tìm ý tưởng một mình hoặc chỉ tiêu là 120 nếu đang tư duy cùng một nhóm. Bằng việc thôi thúc bản thân đưa ra 40 ý tưởng, bạn giữ yên kẻ ưa chỉ trích trong con người mình và viết ra tất cả, cả những ý tưởng hiển nhiên và không mạnh. Một phần ba đầu tiên của số đó là những ý tưởng cũ, lặp lại, một phần ba tiếp theo là những ý tưởng thú vị và một phần ba còn lại là những thấu hiểu sâu sắc, sự hiếu kỳ và phức tạp.

Những ý tưởng đầu tiên thường có chất lượng kém hơn những ý tưởng sau đó. Cũng giống nước chảy ra từ vòi, sau một lúc mới trở nên trong, mát và không vẩn đục, suy nghĩ phải tuôn chảy trước khi nó trở nên sáng tạo. Những ý tưởng ban đầu thường không phải là những ý tưởng đích thực. Chính xác tại sao điều này xảy ra vẫn chưa được biết đến nhưng một giả thuyết cho rằng những đáp ứng quen thuộc và an toàn nằm gần ý thức của chúng ta nhất, do đó chúng đương nhiên là những suy nghĩ đầu tiên. Tư duy sáng tạo còn phụ thuộc vào sự liên tục của dòng ý tưởng liệu có đủ dài để xóa sạch những suy nghĩ thông thường, theo thói quen và tạo ra những ý tưởng bất thường và giàu trí tưởng tượng.

Đột Phá Sức Sáng Tạo

Nguồn: Internet

BÌNH LUẬN

Please enter your comment!
Please enter your name here