Gullible Du Ký – Trường Ca Odyssey Về Thị Trường Tự Do xoay quanh câu chuyện của một cậu bé bị đắm tàu, dạt vào một hòn đảo xa lạ. Mỗi chương, trừ chương đầu, đều bắt đầy bằng một “chuyện ngụ ngôn” ngắn về Jonathan Gullible và những cuộc chạm trán của anh với những luật lệ kì lạ của một hòn đảo và cư dân ở đó. Đây là một cuốn sách rất thú vị. Nó thách thức độc giả phải suy nghĩ về việc tại sao một số quốc gia giàu, trong khi một số quốc gia lại nghèo. Nó khám phá lối tư duy mở về nhiều vấn đề triết lý, thực tiễn và kinh tế quan trọng. Các ý tưởng đa dạng trong sách sẽ buộc độc giả phải suy nghĩ, nghi vấn và tham dự vào những cuộc thảo luận nhiều ý nghĩa. Và ẩn sautất cả những điều này là sự tôn trọng và chấp nhận con người cá nhân.

Ken Schoolland hiện là Giáo sư Kinh tế và Khoa học Chính trị tại Đại học Hawaii Thái Bình Dương. Trước đó, ông là Giám đốc chương trình Đào tạo thạc sĩ khoa học nghiên cứu về thương mại Nhật Bản của Đại học Chaminade thuộc Honolulu và là Giám đốc chương trình Kinh doanh và Kinh tế học tại Đại học Hawaii Loa. Ông cũng là thành viên của Ban Điều hành Hiệp hội Quốc tế về Tự do cá nhân và là một hội viên Sam Waltontrong tổ chức Students in Free Enterprise.

Trích đoạn sách hay

HAI CHUỒNG “THÚ”

– Thú vật và những người không đóng thuế duy trì vườn thú cùng bị nhốt trong vườn thú khiến Gullible cảm thấy lo lắng về luật pháp

Gullible tiếp tục đi, cảm thấy rất khó hiểu vì những luật lệ kỳ quặc của hòn đảo này. Chắc chắn người dân sẽ không chịu sống với các luật lệ khiến họ bất hạnh như vậy. Có lẽ phải có một lý do hợp lý. Đất đai thật màu mỡ, bầu không khí nhẹ và ấm áp. Đây chắc hẳn phải là thiên đường.

Gullible thong thả sải những bước dài qua thị trấn. Anh bước tới một đoạn đường với hàng rào sắt kiên cố dọc hai bên đường. Đằng sau hàng rào phía bên phải là những con thú lạ với nhiều hình dáng và kích thước khác nhau – hổ, ngựa vằn, khỉ – nhiều đến mức không thể đếm được. Đằng sau hàng rào phía bên trái là hàng chục người, cả đàn ông và đàn bà, đang đi lại, tất cả đều mặc quần áo sọc trắng đen. Hai nhóm đối mặt nhau qua đường trông rất kỳ lạ. Nhìn thấy một người đàn ông mặc đồng phục màu đen đang vung vẩy cây dùi cui đi qua đi lại giữa những cánh cổng khóa chặt, Gullible tiến đến và hỏi một cách lịch sự: “Những hàng rào này để làm gì vậy?”

Vẫn với một nhịp đi không thay đồi và chiếc dùi cui trên tay, người bảo vệ trả lời một cách tự hào, “một cái là của vườn thú”.

“Ồ”, Gullible nói, nhìn chăm chú vào mấy con thú với bộ lông dày và những chiếc đuôi dài đang nhảy nhót trong vườn thú.

Người bảo vệ, vốn đã quen vói việc dẫn bọn trẻ đi thăm vườn thú, tiếp tục giảng giải. “Anh có thấy sự đa dạng động vật ở kia không?”

Ông ta chỉ tay về phía bên phải con đường. “Chúng được mang tới đây từ khắp nơi trên thế giới. Hàng rào có tác dụng giữ những con thú một cách an toàn ở nơi mà người ta có thể nghiên cứu chúng. Anh biết đấy, không thể để cho lũ thú lạ chạy lung tung làm hại đến xã hội.”

“Wow!” Gullible thốt lên. “Chắc hẳn ông phải tốn rất nhiều tiền để mang lũ thú từ khăắp nơi trên thế giới đến đây và nuôi chúng.”

Người bảo vệ cười với Gullible và khẽ lắc đầu. “Ồ, tôi không phải là người trả tiền cho vườn thú này. Mọi người ở Corrumpo đều phải trả thuế vườn thú.”

“Tất cả mọi người ư?”, Gullible hỏi, bất giác nhận ra rằng túi mình rỗng tuếch.

“Xem nào, có vài người cố tình trốn tránh trách nhiệm. Họ nói rằng họ chẳng quan tâm đến vườn thú. Những người khác thì không chịu đóng thuế vì cho rằng động vật cần được nghiên cứu ở nơi sinh sống tự nhiên của chúng.”

Người bảo vệ quay mặt về phía hàng rào bên trái con đường, gõ gõ chiếc dùi cui lên cánh cửa sắt nặng nề. “Khi các công dân không chịu đóng thuế vườn thú, thuế tài sản, thuế chiều cao hay thuế cửa sổ, chúng tôi nhốt họ vào đây, đằng sau những song sắt này. Những con người lạ lùng như vậy cần được nghiên cứu. Họ cũng cần bị ngăn không cho chạy lung tung ngoài đường và làm tổn hại đến xã hội.”

Gullible bắt đầu thấy đầu óc quay cuồng, không tin nổi vào những gì mình đang nghe. So sánh giữa hai nhóm ở hai phía của hàng rào, anh nghĩ không biết mình có nên trả tiền duy trì vườn thú cho người bảo vệ hay không. Anh nắm lấy song sắt và chăm chú quan sát gương mặt của những người bị giam giữ trong bộ quần áo kẻ sọc. Tiếp đó, anh quan sát sự ngạo mạn trên gương mặt người bảo vệ vẫn đang đi đi lại lại, tay vung vẩy chiếc dùi cui.

Con mèo già màu vàng vẫn chạy qua chạy lại giữa các song sắt của vườn thú, không ngừng lùng sục thức ăn. Người bảo vệ gõ mạnh cây gậy vào một song sắt khiến nó sợ hãi chạy vụt đi và trốn sau chân của Johathan. Nó ngồi xuống liếm chân trước và gãi phía sau cái tai rách.

“Tao chắc rằng mày thích chuột, phải không mèo? Rất nhiều chuột”, Gullible nói. Anh vuốt ve đầu con mèo và đặt tên cho nó. “Tên là Chuột nhé? Nào, Chuột, bây giờ thì mày đã từng ở cả hai phía của hàng rào rồi. Theo mày thì ở bên nào nguy hiểm hơn?”

 

— Suy ngẫm —

– Có nên buộc người dân đóng tiền duy trì vườn thú không?

– Nguyên nhân người dân không đóng tiền có thể là gì?

– Điều gì xảy ra đối với những người không đồng ý trả các loại thuế như vậy?

– Người ở phía trong hàng rào làm hại người ở ngoài hay ngược lại?

– Ví dụ?

– Các vấn đề đạo đức ở đây là gì?

 

— Bình luận —

Các quan chức thực thi pháp luật do chính trị gia đặt ra. Ở cương vị này, họ có thể tác động đến những chính bị gia có trách nhiệm làm luật. Họ không được dân bầu do đó không chịu trách nhiệm trước nhân dân, tuy vậy họ lại có thể kiểm soát hầu hết mọi khía cạnh của đời sống xã hội và thường có các dự tính riêng cũng như các mối ân oán riêng.

Tất cả các quan chức đều là công chức, nhưng những công chức ở vị trí thấp hơn có thể không liên quan nhiều đến việc thực thi pháp luật. Công chức (phi quân sự) không do dân bầu và được tuyển làm người phục vụ cho nhân dân (bao gồm cả bạn và tôi). Họ là những nhân viên cấp phát bằng, nhân viên giao thông, viên chức chính quyền, nhân viên vườn thú công, và người quản lý nhà tù.

Bạn có vui khi biết rằng tiền của mình được dùng vào những việc mà bạn không cần? Liệu có công bằng không khi chúng ta bị phạt, hoặc thậm chí bị bỏ tù vì không trả tiền cho những dịch vụ chỉ có tác dụng làm vừa lòng một số người?

Nếu tính các dịch vụ công do nhà nước hoặc chính quyền địa phương cung cấp và xem bao nhiêu trong số đó chỉ phục vụ cho một số ít người, bạn sẽ thấy rằng doanh nghiệp tư nhân là một cơ chế công bằng hơn. Doanh nghiệp tư nhân có nhiều động lực hơn để phục vụ những người sẵn sàng trả tiền cho dịch vụ một cách hiệu quả hơn. Chỉ có những người sử dụng dịch vụ cho các doanh nghiệp cung cấp thì mới trả tiền cho các doanh nghiệp này. Sự cạnh tranh giành khách hàng tạo động lực mang lại những dịch vụ, giá cả và sự chăm sóc khách hàng tốt hơn. Những người không cần dịch vụ đó sẽ không trở nên nghèo hơn vì phải trả tiền cho những dịch vụ mà họ không cần đến. Những người này có thể tiêu tiền vào các dịch vụ mà họ cho rằng có ích hơn đối với bản thân họ.

 

*** “Khi có sự xung đột giữa luật lệ và đạo đức, công dân phải đối mặt với sự lựa chọn tàn khốc giữa việc từ bỏ nguyên tắc đạo đức hoặc không chấp hành pháp luật” (Frederick Bastiat)

*** “Nhà nước đại diện cho bạo lực dưới hình thức tập trung và có tổ chức” (Mahatma Gandhi)

 

— Bối cảnh —

Chương này chủ yếu lấy cảm hứng từ một tin trên tờ báo địa phương ở Hawaii và những tranh cãi xung quanh việc trả tiền cho vườn thú. Vấn đề là thị trường đóng vai trò như thế nào.

Con mèo được đưa vào với mục đích giúp Gullible có thể đưa ra một số nhận xét. Cái tên mà Gullible chọn cho con mèo (Mices – Chuột) thực ra khá gần với tên nhà kinh tế học theo thuyết thị trường Ludwig von Mises nhưng không hề có nghĩa gì sâu xa hơn, con mèo chỉ là “một người bạn đồng hành”.

Viện Ludwig von Mises, được thành lập năm 1982, là một tổ chức giáo dục độc đáo chỉ chuyên về các tác phẩm của Ludwig von Mises và nhằm thúc đẩy sự tiến bộ của trường phái kinh tế học Áo. Vợ của Ludwig, bà Margit Serency xinh đẹp, từng làm Chủ tịch của Viện Mises. Khi cầu hôn bà, Mises đã cảnh báo bà rằng mặc dù ông viết nhiều về tiền nhưng ông sẽ không bao giờ có nhiều tiền!

 

*** “Bởi vậy, bạn cũng không có quyền chỉ định một người nào đó nhân danh bạn sử dụng vũ lực đối với những người khác” (trích từ “Những nguyên tắc định hướng của Gullible”)

Gullible Du Ký – Trường Ca Odyssey Về Thị Trường Tự Do

Nguồn: Internet

BÌNH LUẬN

Please enter your comment!
Please enter your name here