Ngày nay, các phương tiện truyền thông liên tục phổ biến những điều hoa mỹ về các nhà lãnh đạo. Họ là các cá nhân tài năng, quyết đoán, sở hữu bộ óc đại tài trong hoạch định chiến lược và nhân cách cao đẹp, lôi cuốn… Nhưng đó chỉ là bề ngoài hào nhoáng, là một tiêu chuẩn hoàn hảo mà trên thực tế chẳng mấy ai đạt được. Phẩm chất đích thực của một nhà lãnh đạo rốt cuộc là gì?

Jon Gordon – tác giả những cuốn sách ăn khách nhất về chủ đề lãnh đạo và văn hóa doanh nghiệp cung cấp một cái nhìn hoàn toàn khác trong cuốn sách “Lãnh đạo tích cực – Kiến tạo và chia sẻ tầm nhìn”.

Cuốn sách của Gordon đi sâu vào 12 chướng ngại tâm lý mà những nhà lãnh đạo thường gặp trong công việc cũng như cuộc sống. Xuyên suốt tác phẩm, chúng ta sẽ được đọc những câu chuyện đời thường, chân thực, qua đó thấu hiểu cảm nghĩ và tư duy trong hoàn cảnh khó khăn của những người đứng đầu nổi tiếng, như Steve Jobs của Apple hay Alan Mullaly của Ford.

Mọi nhà lãnh đạo này đều gặp phải các chướng ngại lớn trên hành trình dẫn dắt tập thể của mình, nhưng họ đã vượt qua được tất cả nhờ tìm ra cốt lõi tích cực trong mọi việc và biết cách vận dụng chúng để đổi mới hành động, thay đổi tinh thần của mọi người và tạo ra một tổ chức gắn kết.

Phương thức lãnh đạo tích cực không phải việc cố để tỏ ra tích cực. Nó là một vấn đề cần nhìn nhận đúng đắn, và là bí quyết đã làm nên những nhà lãnh đạo xuất sắc.

Bạn có thể tận dụng toàn bộ những nền tảng, câu chuyện và kĩ năng trong cuốn sách này để thay đổi bản thân cũng như nhóm của mình ngay bây giờ!

Trích đoạn sách hay

LÃNH ĐẠO TÍCH CỰC DẪN DẮT VĂN HÓA TÍCH CỰC

Văn hóa không chỉ là một thứ. Nó là mọi thứ.

Lãnh đạo tích cực đưa đến văn hóa tích cực. Tôi dùng từ dẫn dắt ở đây bởi với cương vị một người lãnh đạo, bạn phải chèo lái chiếc xe của mình, đồng thời nhận thức rõ ràng về vai trò cũng như trách nhiệm to lớn của bạn trong việc lên kế hoạch cho chuyến hành trình của bạn và của cả nhóm – sẽ trải qua những gì và như thế nào. Có một năm, tôi tổ chức một buổi nói chuyện ở một học khu và chủ yếu đối tượng tôi trao đổi cùng là hiệu trưởng các trường. Tôi chia sẻ những nguyên tắc và chiến lược với mọi người. Cuối năm đó, tôi nghe tin từ hai trong số các hiệu trưởng trong học khu. Một người đưa cho các nhân viên của cô cuốn The Energy Bus để đọc và kiểm tra kết quả bằng cách bàn luận và tăng cường các nguyên tắc mỗi tháng trong buổi họp toàn thể nhân viên. Cô tập trung toàn bộ năng lượng vào việc kiến tạo một nếp văn hóa tích cực, một buổi gặp mặt, một cuộc nói chuyện, một sự tương tác, một thông điệp tích cực, một người giáo viên và một học sinh biết lắng nghe. Cô đã thay đổi hoàn toàn tinh thần, sự gắn kết, năng lượng và văn hóa trong ngôi trường của mình. Còn đối với vị hiệu trưởng còn lại, cô vô cùng chán nản và hỏi tôi vì sao cô đã trao tận tay tất cả các giáo viên của mình cuốn The Energy Bus để đọc nhưng nó vẫn chẳng tác động gì tới ngôi trường hay văn hóa ngôi trường cả. Ngay lúc đó tôi nhận ra, bạn có thể đưa cả nhóm của mình lên một chiếc xe, nhưng nếu không có người lái, chiếc xe sẽ chẳng đi đến đâu. Một cuốn sách không phải điều làm nên khác biệt. Những bài giảng hay nguyên tắc chủ đạo cũng không thể làm nên thành công. Yếu tố tạo nên sự khác biệt ở đây chính là nhà lãnh đạo, hay nói cách khác, một người dẫn dắt văn hóa.

Công việc quan trọng nhất của bạn

Công việc quan trọng nhất của bạn với cương vị một người lãnh đạo là dẫn dắt một nếp văn hóa và đương nhiên ở đây không phải một kiểu văn hóa bất kì. Bạn phải tạo dựng một văn hóa tích cực nhằm truyền năng lượng và cổ vũ mọi người, thúc đẩy các mối quan hệ gắn kết với nhau và tinh thần làm việc nhóm tuyệt vời, đẩy mạnh và cho phép mọi người học tập, phát triển cũng như đưa đến một cơ hội để ai cũng có thể tiến hành công việc một cách tốt nhất. Văn hóa không chỉ là một thứ, nó là mọi thứ. Văn hóa dẫn dắt những kì vọng và niềm tin. Kì vọng và niềm tin lại dẫn dắt các hành vi. Từ hành vi, chúng ta tạo dựng các thói quen. Từ thói quen, chúng ta kiến tạo tương lai. Tất cả đều khởi đầu từ nếp văn hóa bạn tạo nên và dùng nó để dẫn dắt toàn bộ tổ chức của mình. Đó cũng là khởi nguồn của mọi thành công và kết quả xuất sắc.

Dẫn dắt nếp văn hóa không phải một công việc bạn có thể ủy thác cho người khác. Là một người lãnh đạo, bạn phải dành thời gian, năng lượng và nỗ lực để kiến tạo cũng như xây dựng nếp văn hóa cho nhóm và tổ chức của mình. Nancy Koeper, nguyên chủ tịch của UPS khu vực Tây Bắc đã lựa chọn văn hóa là ưu tiên số một của bà khi dẫn dắt một nếp văn hóa tích cực trong toàn bộ tổ chức của mình, mà cụ thể là một tổ chức rất nhiều “người lái xe”. Bà muốn cải thiện tinh thần và sự gắn kết nội bộ. Bởi vậy, bà đã đưa The Energy Bus đến 1.000 nhà lãnh đạo bà đang dẫn dắt với dự định thúc đẩy phương thức lãnh đạo tích cực, tương tác tích cực và phát triển mối quan hệ với những “người chèo lái” UPS. Những nhà lãnh đạo này đều đọc cuốn sách, sau đó thảo luận cách thức tiến hành các ý tưởng trong đó. Vậy nên, họ lại tiếp tục truyền bá The Energy Bus tới 11.000 “người lái xe” cấp dưới ở các chi nhánh địa phương với cùng mục tiêu tập trung vào điểm tích cực, tương tác tích cực và phát triển các mối quan hệ. Lúc đó tôi chưa có được kết quả cụ thể này từ các công ty sau khi quảng bá The Energy Bus vậy nên quả là một điều phấn khích khi nhận được tin từ Nancy một năm sau đó. Bà báo với tôi rằng tinh thần, sự liên kết và việc tiến hành công việc trong công ty đã tăng lên đáng kể, trong khi sự rời rạc và tình trạng nghỉ làm cũng giảm xuống. Nancy đã “lái” chiếc xe UPS thành công và thay đổi nó 180 độ.

Alan Mulally, cựu CEO của Ford đã tạo ra một bước ngoặt ngoạn mục trong toàn mạng lưới và chưa từng có trong lịch sử. Năm 2006, khi ông đảm nhận cương vị CEO, nhà sản xuất xe vừa phải chịu một tổn thất to lớn lên đến 12,7 tỉ đô la mỗi năm và đang trên bờ vực phá sản. Chỉ vài năm sau, dưới sự lãnh đạo của ông, Ford quay trở lại cuộc đua và thu về lợi nhuận ổn định hằng năm từ năm 2009. Ông đã tin tưởng vào một bước đi không mấy chắc chắn khi tập trung chèo lái và xây dựng nếp văn hóa “Một Ford”, nơi mỗi một cá nhân cũng có thể quyết định đến thành công của cả tập đoàn và của những người còn lại. Bước ngoặt thay đổi nếp văn hóa như vậy không xảy ra một cách ngẫu nhiên. Mulally chia sẻ với tôi rằng hệ thống quản lí của ông ấy thực chất là một bộ các nguyên tắc, triết lí, hành vi và quy trình đơn giản nhưng hiệu quả. Ông hướng tới xây dựng một nếp văn hóa Ford có thể thúc đẩy sự đoàn kết, cách làm việc nhóm, sự trân trọng, tính minh bạch, an toàn và tận hưởng niềm vui. Xuyên suốt cuốn sách này, tôi sẽ chia sẻ nhiều hơn về những gì tôi đã được học từ Mullaly, người tự định nghĩa sự lãnh đạo của mình là một sự lãnh đạo tích cực. Bản thân ông cũng chính là một trong những ví dụ xuất chúng trong lịch sử về phương thức lãnh đạo tích cực. Ông thể hiện rõ quan điểm rằng một nếp văn hóa tuyệt vời chỉ tồn tại khi những nhà lãnh đạo tích cực biết rõ công việc quan trọng nhất của họ là dẫn dắt nếp văn hóa.

Văn hóa áp đảo chiến lược

Khi Apple mới chỉ là công ty khởi nghiệp với “hai Steve” (Jobs Steve và Wozniak Steve), họ đã xác định được ngay nếp văn hóa mình muốn xây dựng. Đó sẽ là nếp văn hóa gây thách thức với tình hình hiện tại. Mọi thứ họ làm, bao gồm cả tuyển dụng nhân viên, chạy các chiến dịch và tạo ra sản phẩm mới, đều chịu tác động của nếp văn hóa đó. Ngay cả sau khi Steve Jobs qua đời, nếp văn hóa này vẫn tiếp tục được duy trì và ảnh hưởng đến mọi thứ họ làm. Đó là lí do Apple nổi tiếng với câu châm ngôn chắc như đinh đóng cột “Văn hóa áp đảo chiến lược”. Tất nhiên bạn vẫn phải có một chiến lược đúng đắn, nhưng văn hóa làm việc mới là yếu tố quyết định đến thành công chiến lược của bạn. Tôi tin chắc Apple vẫn sẽ giữ đà thành công nếu họ tiếp tục sáng tạo và tạo ra sức mạnh từ nếp văn hóa của họ. Nếu họ mất đi văn hóa đó, họ sẽ đi chệch khỏi con đường đã chọn và sa đà vào vết xe đổ của những người đi trước, hay nói cách khác, họ sẽ thất bại.

Hiếm có ai am hiểu về tầm quan trọng của nếp văn hóa hơn Rick Hendrick, chủ sở hữu và nhà sáng lập tập đoàn thiết kế ô tô tự động Hendrick Automative Group và hãng mô tô đua Hendrick Motorsports. Trong một thế giới đã có hàng nghìn doanh nghiệp mua bán xe ô tô và vô kể nhóm đua xe của NASCAR*, Hendrick Automative trở nên nổi bật hơn hết khi là hãng mua bán xe ô tô thuộc sở hữu cá nhân lớn nhất ở Hoa Kỳ, còn Hendrick Motorsports là ông hoàng chiến thắng nhiều giải đua xe nhất trong kỷ nguyên của NASCAR. Thông qua cuộc nói chuyện với những lãnh đạo của Hendrick Automative và đội đua xe của Jimmie Johnson (thuộc sở hữu của Hendrick Motorsports), tôi đã nhận ra nếp văn hóa đáng kinh ngạc của cả hai tổ chức. Và rõ ràng hơn hết là cả hai đều được chèo lái bởi chỉ duy nhất một người. Phương thức lãnh đạo và chèo lái riêng biệt của Rick Hendrick bén rễ vào mọi công việc họ làm. Toàn bộ nhân viên dưới quyền ông đều khiêm tốn, khao khát, có tấm lòng trân trọng và tốt bụng. Họ không ngừng kiếm tìm điều vĩ đại. Tòa nhà văn phòng của họ bóng loáng không một tì vết. Tinh thần làm việc của họ luôn tích cực và lan truyền từ người này sang người khác. Mọi người luôn muốn thể hiện mặt tốt nhất của mình và hoàn thành tốt công việc được giao. Khi bạn dành thời gian tìm hiểu cả hai tổ chức này – khi bạn chứng kiến thành công từ việc mua bán ô tô tự động của ông hay sự phất lên từ các đội đua mô tô của Jeff Gordon, Jimmie Johnson và Dale Earnhard Jr – bạn sẽ nhận ra nếp văn hóa không chỉ áp đảo chiến lược, mà nó còn tiếp thêm năng lượng và thúc đẩy mọi người cũng như các tổ chức đưa sự phát triển và hoạt động thực tiễn của họ lên một mức mới.

* NASCAR (National Association for Stock Car Auto Racing) hay Hiệp hội Đua xe Thương mại Mỹ là giải đua xe mô tô danh giá bậc nhất nước Mỹ đồng thời cũng là giải đua nguy hiểm nhất.

Hiểu rõ bạn đại diện cho điều gì

Hẳn bạn luôn băn khoăn nên bắt đầu từ đâu khi dẫn dắt và xây dựng một nếp văn hóa. Tôi tin khởi điểm này bắt đầu từ hai câu hỏi: 1) Chúng ta đại diện cho điều gì? và 2) Chúng ta muốn được biết đến bởi điều gì? Khi tìm hiểu và khảo sát thực tế tại Hendrick Automotive, tôi đã hỏi rất nhiều lãnh đạo dưới quyền Rick rằng họ đại diện cho điều gì, tất cả đều đưa ra câu trả lời tinh thần lãnh đạo phụng sự. Họ để Rick dẫn dắt và theo cách đó, ông trở thành nhân tố quan trọng cuối cùng trước mỗi quyết định của tổ chức. Ông luôn tập trung đảm bảo ý kiến của mọi người đều được lắng nghe bởi mỗi người đều là nền tảng của công ty ngày hôm nay, ngày mai và cả tương lai sau này. Các quản lí dưới quyền Rick hiểu nguyện vọng và mong muốn đó của ông, bởi vậy họ lãnh đạo các nhân viên theo cách tương tự. Làm việc nhóm dựa trên sự tin tưởng và tôn trọng cũng là một trong những giá trị tổ chức cốt lõi của Hendrick. Một trong những ý niệm của Rick luôn là “Một cây làm chẳng nên non, ba cây chụm lại nên hòn núi cao”. Ông không ngừng nhấn mạnh, “Nhân viên chính là tài sản quý báu nhất của chúng ta! Nếu chúng ta chăm sóc nhân viên của mình tốt, họ cũng sẽ chăm sóc theo cách tương tự với khách hàng. Nếu chúng ta đoàn kết trong công việc, chúng ta sẽ cùng nhau có lợi.” Nguyên tắc này dần thấm nhuần vào thực tế qua mỗi buổi họp tuần và họp tháng, nơi các nhân viên chia sẻ về cách thức làm việc tốt nhất của họ. Chính những chia sẻ của các nhân viên xuất sắc về cách họ chinh phục bán hàng đã nâng cao vị thế của toàn công ty.

Như bạn có thể thấy, bí quyết của Rick ở đây là mở rộng tầm nhìn một cách toàn diện, làm những điều ông cho là đúng đắn, trung thực và luôn nói sự thật trong mọi hoàn cảnh. Những nhà lãnh đạo ở Hendrick Automotive và Hendrick Motorsports cũng chia sẻ với tôi rằng họ luôn duy trì nhiệt huyết muốn giành chiến thắng và sẽ không từ bỏ cho đến khi đạt được thành công. Tinh thần trách nhiệm và lòng quyết tâm tiếp tục phát triển giúp họ có động lực hoàn thiện cả trên phương diện cá nhân cũng như cả tổ chức. Họ muốn được biết đến bởi nếp văn hóa trong công việc và cách thức đạt được thành công của mình. Họ ăn mừng những thành công đã đạt được và xác định rất rõ thành công họ mong đợi trong tương lai. Mặc cho bao thành công to lớn đã gặt hái, họ vẫn duy trì được nếp văn hóa của mình và không ngừng tin tưởng vào cung cách lãnh đạo phụng sự đã đề ra. Họ muốn được nhớ đến với những tác động làm thay đổi cuộc sống của nhiều người cũng như cả tổ chức của họ nói chung. Những người lãnh đạo làm việc cho Hendrick được chọn lọc rất kĩ càng. Chỉ những người đáp ứng được nếp văn hóa làm việc, hướng đến cùng bộ giá trị và tự gắn mình với mức độ chuyên nghiệp cao mới được tuyển dụng. Vì là một tổ chức lớn, Hendrick biết rõ họ đại diện cho nếp văn hóa gì, họ hoàn toàn có thể tuyển dụng những người phù hợp với nếp văn hóa đó và sẵn sàng đại diện cho những điều tương tự. Bên cạnh đó, công ty còn chú trọng đầu tư cho việc huấn luyện và phát triển các nhân viên của họ nhằm mở rộng thành công và duy trì tài năng họ. Brad Stevens, huấn luyện viên trưởng đội bóng rổ Boston Celtics từng nói với tôi rằng nếp văn hóa của bạn không chỉ nằm ở cung cách làm việc truyền thống thông thường mà còn ở bản thân những người thể hiện nó. Khi bạn đồng hành cùng những người chung chí hướng và nếp văn hóa, bạn sẽ mạnh mẽ bước đi trên một con đường đúng đắn.

Tôi cũng từng có cơ hội trò chuyện với những nhà lãnh đạo của Southwest Airlines một vài năm về trước. Họ nói rằng nhiều nhà tư vấn đã khuyên họ nên tính thêm tiền đối với những hành khách có hành lí kí gửi bởi đối thủ cạnh tranh của họ đang tiến hành phương thức đó và thu về hàng trăm triệu đô la lợi nhuận. Southwest cân nhắc lời khuyên của những chuyên gia này nhưng cùng lúc đó, họ cũng tự hỏi: Liệu đây có đúng là hình tượng chúng ta hướng đến không? Và ngay sau đó, họ đã khẳng định lại tôn chỉ của mình: “Kết nối mọi người với những điều quan trọng trong cuộc sống thông qua dịch vụ bay thân thiện, tin cậy và giá rẻ”. Sau cùng, họ đã quyết định nếu ngay từ đầu họ xác định mình là một hãng hàng không bay hằng ngày và giá rẻ, vậy họ không nên tính phí hành lí. Có thể bạn đang nghĩ họ thật dại dột khi bỏ lỡ một khoản tiền kếch xù nhưng điều tuyệt vời đã xảy ra sau đó. Southwest bắt đầu có thêm nhiều khách hàng vì hãng không tính phí hành lí. Họ tiến hành các chiến dịch quảng cáo cho chính sách miễn phí phí hành lí khi bay của mình và tăng thị phần đáng kể trong quá trình đó. Lợi nhuận của họ cũng nhờ đó mà tiến lên một tầm cao mới. Đây chính là một ví dụ tiêu biểu cho việc một khi bạn xác định rõ mình đại diện cho điều gì, bạn sẽ dễ dàng đưa ra các quyết định hơn. Khi nếp văn hóa bạn tạo dựng đồng nhất với quyết định bạn đưa ra, vậy bạn đang bước đi trên đúng con đường hướng tới các kết quả tích cực rồi đó.

Hơn ngàn lời nói

Dẫn dắt một nếp văn hóa tích cực, hiệu quả đòi hỏi nhiều hơn những lời nói. Sau cùng thì, mỗi người đều có một sứ mệnh của riêng mình nhưng chỉ những tổ chức xuất sắc mới có thể đồng nhất sứ mệnh của nhiều người làm một. Ngay cả sứ mệnh chung của cả thế giới cũng sẽ là điều vô nghĩa nếu bản thân mỗi người không tồn tại bất kì ý niệm nào về sứ mệnh đó. Khi nói chuyện với các nhà lãnh đạo, tôi luôn nói với họ rằng không quan trọng họ viết gì về giá trị cốt lõi của mình trên biển quảng cáo công ty hay website của họ nếu họ không sống và thở cùng nó mỗi ngày.

Bạn còn nhớ Enron* chứ? Một trong những giá trị cốt lõi của họ là tính toàn diện đó.

* Enron: công ty buôn khí tự nhiên lớn nhất Bắc Mỹ đầu những năm 1990. Sau scandal báo cáo giả và gian lận chứng khoán, Enron tuyên bố phá sản vào 02/12/2001 với tổng giá trị công ty lên đến 63,4 tỉ đô la, trở thành vụ phá sản lớn nhất Hoa Kì lúc bấy giờ.

Với cương vị một nhà lãnh đạo tích cực, bạn không thể đơn thuần nói ra một cách thức và cứ lặp đi lặp lại nó được. Bạn phải cho người khác thấy rõ sự dẫn dắt của mình. Bạn phải sống trọn mình trong nếp văn hóa đã đề ra và nhận thức rõ tiềm năng lớn hơn đến từ cương vị người lãnh đạo. Nếu bạn không thiết lập một hình mẫu và sống cùng những giá trị – nếu bạn không nhập tâm sứ mệnh của mình – nếp văn hóa sẽ không xảy ra. Những người trong đội nhóm hay cả tổ chức của bạn cũng tương tự như vậy. Mọi người cùng nhau tạo dựng nếp văn hóa. Những nhà lãnh đạo sẽ quyết định xem nếp văn hóa ở đây đại diện cho điều gì và các nhân viên sẽ lựa chọn có góp sức cho nếp văn hóa đó hay không. Chuyên gia giáo dục Todd Whitaker nói rằng những nguyên tắc không viết ra cụ thể trong các tổ chức còn quan trọng hơn những điều đã được văn bản hóa và ai cũng biết. Những nguyên tắc bạn lập ra với ví dụ cụ thể là điều tổ chức của bạn thực sự hướng đến, vậy nên hãy chắc chắn bạn sống và thở từng phút, từng giây với từng khẩu hiệu lớn trên biển công ty, từng dòng chữ trên logo của doanh nghiệp. Đừng chỉ nói cho cả thế giới biết sứ mệnh của bạn là gì mà hãy thể hiện ra nó như thế nào. Sau đó động viên và cổ vũ các nhân viên của bạn trở thành những người dẫn dắt và xây dựng nếp văn hóa trong cả tổ chức. Những nhà lãnh đạo tích cực luôn biết rõ họ không thể làm điều này một mình. Nếp văn hóa xuất phát từ nhà lãnh đạo sống và trải nghiệm trong nó cũng như thúc đẩy người khác hòa mình vào nó.

Lan truyền tính tích cực

Là một người lãnh đạo, năng lượng bạn đặt vào đội nhóm và nếp văn hóa của mình quyết định tới chất lượng của nó. Khảo sát từ Học viện HeartMath (HeartMath Institute – www. heartmath.org) cho thấy khi bạn có một cảm xúc ở trong tim, nó sẽ lan truyền tới mọi tế bào trong cơ thể bạn và thậm chí lan rộng hơn mức đó – những người đứng cách đó tầm 3m cũng có thể cảm nhận được cảm xúc tương tự.7 Điều này cũng có nghĩa mỗi ngày bạn đều truyền cảm xúc trực tiếp cho nhóm của mình, dù đó là năng lượng tích cực hay tiêu cực, sự thờ ơ hay lòng nhiệt thành, sự vô định hay có mục đích. Một nghiên cứu khác từ trường Đại học Harvard cũng ủng hộ quan điểm cảm xúc bạn cảm nhận được có thể lan truyền và ảnh hưởng tới mọi người xung quanh bạn.8 Nhóm của bạn không chỉ tiếp nhận cảm xúc tồi tệ từ bạn như khi dính phải một cơn cảm cúm mà mặt khác, họ cũng có thể bị lây truyền tâm trạng tốt của bạn. Là một người lãnh đạo, thái độ, năng lượng và phương thức lãnh đạo của bạn đều có những yếu tố có khả năng lan truyền, vậy nên việc bạn chia sẻ những cảm xúc này là rất quan tọng. Khi bạn bước vào một văn phòng, một buổi họp hay đặt mình vào một lĩnh vực nào đó, bạn luôn phải đưa ra sự lựa chọn: Bạn sẽ đóng vai trò như một mầm bệnh xấu hay một vốc vitamin C tăng lực đây? Hãy nhớ điều này: Bạn không cần thiết phải là một người hướng ngoại mới có thể lan truyền sự tích cực cho người khác. Chia sẻ năng lượng tích cực không có nghĩa bạn phải là một vị sếp hài hước và năng nổ. Mọi thứ đều xuất phát từ trái tim bạn, nơi bạn truyền đi “tín hiệu” của tình yêu, đam mê, sự tích cực và mục đích bạn muốn nhóm, tổ chức và sứ mệnh của mình hướng đến. Nó đến từ tính chất cốt lõi bên trong hơn là từ lời nói bên ngoài. Khi Winston Churchill dẫn dắt Anh Quốc sống sót vượt qua Thế Chiến II trong cuộc chiến chống lại Hitler, người dân Anh cho hay lúc đó ông trông như trẻ ra 20 tuổi so với lúc trước cuộc chiến. Trong suốt thời kì đen tối nhất của Anh Quốc, Churchill như được tiếp thêm năng lượng khi ông cùng cả nước đối mặt với sứ mệnh tưởng chừng như không thể, từ đó tinh thần của ông được lan truyền tới người dân trong cả nước. Những bài phát biểu và diễn văn bất hủ của ông chính là sự biểu lộ sức mạnh nội tại cũng như niềm tin đầy thuyết phục từ một nhà lãnh đạo cương quyết và tích cực.

Kiến tạo một nếp văn hóa dễ thấu cảm

Khi tôi tới West Point* vào mùa hè năm 2014, vô tình đội bóng rổ nam quốc gia cũng ghé thăm cùng lúc đó. Huấn luyện viên trưởng Mike “Coach K” Krzyzewski đưa cả đội đến đây để khiến họ hiểu một cách sâu sắc việc đại diện cho Hợp Chủng Quốc Hoa Kỳ là như thế nào. Coach K vốn đã biết đây là một nơi đặc biệt. Ông từng là học viên ở West Coast và chơi cho đội bóng rổ ở đây dưới sự chỉ đạo của huấn luyện viên Bob Knight. Sau đó, ông quay trở lại nắm giữ cương vị huấn luyện viên trưởng sau năm năm thực hiện nghĩa vụ quân sự và dẫn dắt đội bóng rổ của học viện trong năm năm trước khi trở thành huấn luyện viên trưởng của đội bóng rổ Đại học Duke. Coach K biết chắc những tuyển thủ của mình sẽ không thể nào hiểu thấu đáo tầm quan trọng của nơi họ đang đứng nếu ông chỉ sa sả nói về nó. Họ phải trải nghiệm và tự cảm nhận điều đó. Ông nói, “Các cậu không thể chỉ nói về nơi này, xem một đoạn phim ngắn giới thiệu về nó mà phải thực sự cảm nhận được nó. Khi đặt chân tới một nơi như này, hãy luôn tâm niệm điều đó.” Coach K cũng hiểu nếu mình nói về những điều như nghĩa vụ và sự hi sinh thì kết quả cũng sẽ vẫn vậy. Các cầu thủ phải thực sự cảm nhận được những điều thiêng liêng ấy, bởi vậy ngay khi bắt đầu chuyến thăm, Coach K đã dẫn cả đội tới Đài tưởng niệm West Point, nơi họ có cơ hội gặp mặt gia đình của những người lính đã hi sinh. Từng cầu thủ trong đội chăm chú lắng nghe các gia đình kể về những người con, người cháu của họ và hoàn cảnh họ ngã xuống trong lúc làm nhiệm vụ bảo vệ đất nước. Trước đó có lẽ các cầu thủ hiểu một cách cơ bản thế nào là nghĩa vụ và hi sinh nhưng chỉ sau khi trực tiếp nhìn thấy mộ phần của những người lính đã ngã xuống, lắng nghe những câu chuyện về họ và cảm nhận sự mất mát đầy xót xa từ phía gia đình các binh lính, họ mới thực sự hiểu thấu đáo hai phạm trù thiêng liêng đó. Đây cũng là một bài học quan trọng đối với tất cả chúng ta. Cảm xúc luôn mạnh mẽ hơn lắng nghe. Bạn không thể tạo ra một nếp văn hóa làm việc bằng cách buộc mọi người lắng nghe điều gì là quan trọng. Bạn cần tạo ra một nếp văn hóa làm việc mà ở đó mọi người hiểu mục đích và hướng đi thực sự của bạn thay vì chỉ đơn thuần lắng nghe những gì bạn nói. Khi nghe và thấu sứ mệnh được đặt ra, họ sẽ tự đặt cho mình nhiệm vụ phải hoàn thành sứ mệnh đó.

* Học viện Quân sự West Point Hoa Kỳ.

Muốn gặt quả ngọt phải bén rễ tốt

Nếu nếp văn hóa quan trọng đến vậy thì tại sao không có thêm nhiều nhà lãnh đạo tập trung xây dựng nó? Lí do là bởi nếp văn hóa không phải một thứ dễ định lượng. Bạn có thể đo lường lượng bán hàng, lợi nhuận, giá cả, mục tiêu, thành công và thất bại, tổng thu nhập hay kết quả nhưng đo lường nội lực và sức mạnh tới từ nếp văn hóa thì không dễ chút nào. Xây dựng văn hóa đòi hỏi rất nhiều công việc, thời gian, năng lượng cũng như sự tập trung trong dẫn dắt và duy trì nó. Tính sản lượng trái cây thu hoạch được của một cây ăn quả sẽ dễ hơn nhiều việc gieo trồng nó. Thế giới định lượng các nhà lãnh đạo từ kết quả của họ và bởi vậy, rất nhiều nhà lãnh đạo chỉ tập trung vào kết quả và lợi nhuận cuối cùng, hay nói cách khác, họ chỉ tập trung xem cây có bao nhiêu quả mà bỏ qua việc cây bén rễ như thế nào. Rõ ràng chúng ta đều biết nếu chỉ tập trung vào quả mà bỏ qua phần rễ, cây sẽ chết. Đây không phải quan điểm của riêng mình tôi mà là một sự thật hiển nhiên. Chúng ta đã thấy quá rõ điều này trong các đội tuyển thể thao, doanh nghiệp, bệnh viện, trường học, nhà thờ và gia đình. Muốn có quả ngọt phải bén rễ tốt. Nếu bạn đầu tư rễ thật tốt, bạn chắc chắn sẽ nhận lại những trái quả thơm ngon. Tất nhiên bạn vẫn cần tính toán số quả thu hoạch được, nhưng bạn nên làm với tâm thức đó sẽ là một con số như mong đợi chỉ khi bạn bén rễ, chăm nom và tưới tiêu đầy đủ cho cây. Nếp văn hóa bạn xây dựng cũng giống như gốc rễ của bạn vậy. Hãy luôn tập trung vào quá trình nuôi dưỡng và chăm tưới cho cây nhằm thu về trái ngọt chứ không chỉ chăm chăm cây sẽ thu được bao nhiêu quả.

Trong cuốn sách You Win in the Locker Room First (tạm dịch: Chiến thắng ngay từ phòng thay đồ) mà tôi viết cùng huấn luyện viên Mike Smith, chúng tôi bàn luận về cách thức chỉ trong năm năm đầu giữ chức huấn luyện viên trưởng đội tuyển Atlanta Falcons, ông vươn lên trở thành huấn luyện viên chiến thắng nhiều thứ hai trong liên đoàn, chỉ sau Bill Belichick. Nhưng trong suốt hai mùa giải sau đó, đội của ông chỉ thắng mười trận. Vậy điều gì đã xảy ra? Trong mùa giải thứ năm, Falcons giành chiến thắng và trở thành nhà vô địch NFC. Trước đó họ chỉ là một đội tuyển thua cuộc và chưa từng dám mơ tới giải Super Bowl nhưng sau lần chiến thắng ở mùa thứ năm đó, họ chỉ tập trung vào thi đấu hết mình để đến được chung kết Super Bowl.

Trong năm năm đầu nắm giữ cương vị huấn luyện viên trưởng của Mike, đội Falcons chỉ đơn thuần tập trung vào quá trình, nếp văn hóa tập luyện, tính đoàn kết và tinh thần trong phòng thay đồ, bao gồm toàn bộ những điều tuy nhỏ nhặt nhưng lại làm nên thành công của họ. Nhưng trong hai năm tiếp theo, mọi người trong đội, bao gồm cả Mike lại đổi hướng chỉ tập trung vào kết quả cuối cùng. Họ luôn tâm niệm nếu mình không tiến vào được giải Super Bowl, toàn bộ mùa giải họ đang thi đấu sẽ là một thất bại ê chề trước truyền thông, người hâm mộ và nhiều tổ chức khác. Áp lực đè nặng và mọi người trong đội đều cảm nhận rõ điều đó. Mike nói rằng ông đã để điều đó tước đi khỏi Falcons những “viên gạch nền tảng bé nhỏ” đã giúp làm nên thành công của đội trong suốt năm năm trước đó. Ông đã lơ đãng việc làm cho các thành viên mới của đội, các nhân viên và toàn đội thấu hiểu nếp văn hóa mà họ đã rèn luyện cũng như nỗ lực hết mình để tạo nên. Mọi người đều hiểu rõ nếp văn hóa có thể thay đổi nhanh chẳng kém gì tốc độ một cú đẩy trong bóng bầu dục vậy. Mike cũng nói thêm ông đã để các áp lực làm yếu đi nếp văn hóa của đội. Cả đội ngừng chăm sóc gốc rễ của cây còn cả thế giới nhìn họ như một cái cây đang héo mòn dần. Đó là bài học ông sẽ không bao giờ quên.

Luôn duy trì việc xây dựng nếp văn hóa của bạn

Mike Smith đã trả lời, “Không sao, anh nói đúng đấy, quả thực tôi ám ảnh với điều đó. Đó là một trong những bí quyết giúp chúng tôi thay đổi đội của mình từ một cái tên gắn với thất bại liên tiếp trở thành một đối thủ đáng gờm với nhiều đội cạnh tranh khác. Và tôi sẽ không từ bỏ bất cứ cơ hội nào để hoàn thành mục tiêu đó. Tôi sẽ tiếp tục phát triển hơn nữa và chiến đấu cho những gì chúng tôi đã đạt được.”

Một điều tôi học được từ những nhà lãnh đạo xuất chúng kể trên đó là: Bạn phải tập trung xây dựng nếp văn hóa của mình để nó trở nên mạnh mẽ hơn tất cả các thế lực vẫn đang tác động nhằm phá bỏ nó. Bạn cùng đội nhóm của mình cần đưa nếp văn hóa thành một trọng tâm để chiến đấu vì nó. Một khi bạn kiến tạo được một nếp văn hóa xứng đáng để chiến đấu và tập trung tạo dựng nếp nghĩ trong tâm trí mọi người rằng họ muốn phấn đấu vì nếp văn hóa của cả tập thể nói chung cũng như mỗi một cá thể nói riêng, tổ chức của bạn sẽ có sự can đảm và sức mạnh để vượt qua những thách thức phải đối mặt và biến sức mạnh đó thành một nguồn năng lượng tích cực không ngừng lưu chảy trong toàn bộ tổ chức.

Lãnh Đạo Tích Cực – Kiến Tạo Và Chia Sẻ Tầm Nhìn

Nguồn: Internet

BÌNH LUẬN

Please enter your comment!
Please enter your name here