Tại sao Jame Dyson có thể tạo ra được một thiết kế mang tính cách mạng cho chiếc máy hút bụi? Làm thế nào Fiona Fairhurst có thể chế tạo ra loại đồ bơi làm đảo lộn hoàn toàn những kỷ lục bơi lội trên thế giới? Liệu những ví dụ về tư duy thông minh này có thể được giải thích bằng cái chúng ta vẫn gọi là trí thông minh bẩm sinh hay không? Tất cả câu trả lời sẽ nằm trong cuốn sách sẽ được Alpha Books xuất bản trong tháng 6/2013: Lối tư duy của người thông minh.

Không ít người có chỉ số IQ cao nhưng không đạt được những thành tựu tương xứng với tiềm năng sẵn có của mình. Thực tế những bài kiểm tra IQ chỉ là một chuỗi những câu hỏi và tình huống không giống với những gì bạn thực hiện ngoài đời. Chỉ số IQ cũng chỉ là những con số mà thôi. Nó không cho thấy người đó có thể tư duy thông minh hay không. Quan trọng là bạn phải sử dụng trí thông minh bẩm sinh của mình để giải quyết những vấn đề mới.

Tư duy một cách thông minh liên quan tới những kiến thức mà bạn sở hữu và cách thức sử dụng chúng. Tư duy thông minh cũng giống như đánh cờ, đó là một dạng kỹ năng chứ không phải là tài năng. Bạn hoàn toàn có thể học nó! Một kỳ thủ giỏi đã phải dành nhiều thời gian để tìm hiểu về mở cờ, kết cờ, thế cờ và những nước đi cụ thể. Tương tự như thế, người tư duy thông minh cũng phải hiểu được cách thức vận hành của bộ não, những thủ thuật và công thức của tư duy thông minh để sử dụng trong từng tình huống trong cuộc sống.

Lối tư duy của người thông minh chính là cuốn cẩm nang cho bạn những hướng dẫn nền tảng để có một tư duy nhạy bén và sáng tạo. Với những hiểu biết trong ngành khoa học nhận thức, Art Markman đã đúc kết nên những nguyên tắc thiết yếu của tư duy thông minh. Nguyên tắc: Thay thế thói quen giới hạn hiện tại bằng thói quen thông minh để tiếp nhận tri thức chất lượng cao và áp dụng những kiến thức đó khi bạn cần xử lý thông tin và giải quyết vấn đề trong cuộc sống tưởng như rất đơn giản nhưng không phải ai cũng hiện thực hóa được. Cuốn sách sẽ giúp bạn đạt được điều đó.

Trích đoạn sách hay

NHỮNG GÌ BẠN BIẾT PHỤ THUỘC VÀO THỨ BẠN THẤY

Có lẽ khái niệm quan trọng nhất vừa được thảo luận là ý niệm xử lý từ trên xuống. Dù rằng bạn có thể không nhận ra nhưng những gì bạn đã biết tạo ra một ảnh hưởng to lớn lên cái bạn thấy và nghe (cũng như cái bạn nếm và ngửi). Và có hai bài học bạn có thể rút ra từ hoạt động xử lý từ trên xuống.

Đầu tiên, bạn phải nhớ rằng cách bạn trải nghiệm bất kỳ điều gì mới, dù đó là một sự kiện hay một vấn đề, cũng sẽ bị ảnh hưởng bởi cách bạn đã và đang nhìn sự vật trong quá khứ. Do đó, đôi khi bạn bế tắc với một vấn đề bạn đang cố giải quyết, vì có thể những kinh nghiệm liên quan đến vấn đề trước đây đã khiến bạn nhìn nhận sai vấn đề. Bạn đang tiếp xúc với vấn đề thông qua tất cả kinh nghiệm mình có. Tầm quan trọng trong cách bạn mô tả vấn đề là một chủ đề chúng ta sẽ thảo luận trong phần sau của quyển sách.

Thứ hai, vì bạn sử dụng những kiến thức có sẵn để diễn giải sự kiện mới, nên những điều mới dễ học nhất sẽ kết nối với thứ bạn đã trải qua trong quá khứ. Kiến thức của bạn không phải là một bộ sưu tập những dữ kiện riêng biệt. Nó là một mạng lưới những liên kết giữa các mẫu thông tin. Mạng lưới này được xây dựng bắt đầu bằng sự liên kết giữa kiến thức hiện hữu và cách bạn cảm nhận thế giới.

Để có cái nhìn rõ hơn về cách kiến thức liên kết lẫn nhau, hãy thử một bài tập đơn giản. Trong vài phút tới, hãy soạn một danh sách tất cả những loại rau quả mà bạn có thể nghĩ ra.

Bạn làm thế nào? Bạn có nghĩ rằng mình có khả năng liệt kê tất cả những loại rau quả mà bạn biết không? Nhiều khả năng là không.

Cách bạn thực hiện bài tập đó như thế nào? Hãy suy nghĩ giây lát về quá trình bạn tìm ra những kết quả trong danh sách của mình.

Như hầu hết mọi người, bạn sẽ bắt đầu bằng cách liệt kê vài loại rau củ mà bạn biết. Một điều thú vị là chắc hẳn bạn không thể liệt kê nhiều hơn ba hay bốn loại rau củ theo cách này.

Tại sao lại thế? Khi các nhà tâm lý học nói về việc lấy sự vật ra khỏi trí nhớ, họ nói về việc gọi ra những thông tin. Khi cố gắng gọi ra thông tin (ví dụ như các loại rau củ), rất nhiều thông tin mà bạn muốn nhớ ra cạnh tranh với nhau. Hãy tưởng tượng các loại rau củ khác nhau mà bạn biết như một nhóm những đứa trẻ năm tuổi muốn được chọn nhận một phần thưởng. Mỗi đứa đều cố nhảy thật cao và cùng lúc đẩy những đứa khác xuống. Đứa đầu tiên được chọn là đứa nhảy cao nhất và đẩy những đứa khác xuống mạnh nhất. Sau đó, những rau củ còn lại cạnh tranh cho vị trí thứ hai. Sau khi bạn nhớ đại khái ba loại rau củ theo cách đó, những món rau củ thành công đã đánh bại hoàn toàn những món không thành công. Giờ đây trong tâm trí bạn có một thứ giống như một nhóm những đứa trẻ năm tuổi nằm sụt sịt sau khi bị đẩy xuống sàn. Những món này rất khó gọi ra và do đó bạn bế tắc.

Sau khi nhớ khoảng ba sự vật theo cách này, nhiều khả năng bạn sẽ chuyển sang một chiến lược khác. Khi tôi sử dụng ví dụ kiểu này trong lớp học, rất nhiều người kể rằng họ suy nghĩ về một tình huống cụ thể mà trong đó họ thấy rất nhiều loại rau củ và sau đó liệt kê những loại rau củ họ thấy trong tình huống đó. Bạn có thể hình dung việc đi giữa lối đi trong một cửa hàng tạp hoá hay suy nghĩ về việc làm món xà lách, hay tưởng tượng đang làm việc trong vườn. Khi thực hiện chuyến đi tâm trí này, bạn sẽ gọi tên tất cả những loại rau củ bạn thấy.

Dù có vẻ lạ lùng nhưng bài tập này cho thấy một điều quan trọng về trí nhớ của bạn.

Trước tiên hãy suy nghĩ về cách bạn ra lệnh cho bộ nhớ máy tính liệt kê tất cả những loại rau củ mà nó biết. Nhiều khả năng bạn sẽ tạo một thư mục có liệt kê tất cả các loại rau củ. Khi muốn biết tên tất cả các loại rau củ trong bộ nhớ máy tính, bạn sẽ mở thư mục này ra và liệt kê nội dung của thư mục. Tôi đã thử việc này bằng cách vào Google và gõ “danh sách rau củ” trong ô tìm kiếm. Kết quả tìm kiếm đầu tiên tôi có là một đường dẫn đến một danh sách theo thứ tự bảng chữ cái các loại rau củ. Website đó có nhiều loại rau củ hơn khả năng tôi có thể liệt kê ra khi làm bài tập này.

Nhưng trí nhớ con người không hoạt động như một máy tính lập trình. Thay vào đó, trí nhớ được sắp xếp quanh các mối quan hệ và những liên kết. Trí nhớ của bạn được thiết kế để cung cấp cho bạn những thông tin cần thiết trong tình huống bạn cần chúng. Khi vào một tiệm tạp hoá, tâm trí của bạn muốn trở nên hữu ích, do đó, nó khiến việc suy nghĩ về những loại rau củ trở nên dễ dàng. Sự sẵn có của những kiến thức về rau củ giúp bạn dự đoán những gì bạn sẽ thấy tiếp theo trong cửa hàng và nó gọi lên những kiến thức cho phép bạn ra quyết định mua cái gì. Sẽ rất khó để bạn nghĩ đến những thứ không có trong cửa hàng. Gần như không có khả năng bạn nhìn thấy một bác sĩ phẫu thuật trong bộ quần áo tiệt trùng đi giữa các lối đi trong cửa hàng và do đó trí nhớ của bạn sẽ khiến cho khái niệm về bác sĩ phẫu thuật khó được gọi ra.

Nhìn chung, trong bài tập rau củ vừa rồi, trí nhớ giúp bạn bằng cách khiến việc suy nghĩ về chúng trở nên dễ dàng hơn. Do đó, suy nghĩ về việc làm một món xà lách giúp bạn nghĩ về những loại rau củ bạn thường cho vào món xà lách. Suy nghĩ về tủ lạnh ở nhà giúp bạn nghĩ đến những loại rau củ bạn tìm thấy trong tủ lạnh. Suy nghĩ về khu vườn giúp bạn nghĩ về những loại rau củ bạn trồng.

Trí nhớ chỉ là những liên kết. Các nhà tâm lý học đã chứng minh những liên kết này sử dụng khái niệm mồi ý tưởng. Một phương pháp thí nghiệm thường dùng là yêu cầu người tham gia nhận diện xem liệu một chuỗi ký tự có tạo thành một từ hay không bằng cách nhấn một cái nút nếu nó tạo thành một từ và nhấn cái nút thứ hai nếu không. Nếu thấy một chuỗi như BRAKE, bạn sẽ nhấn nút nói rằng những ký tự đó tạo thành một từ. Nếu thấy những ký tự như BRAIK, bạn sẽ nhấn nút nói rằng chúng không tạo thành một từ.

Sau khi tập luyện đôi chút, người tham gia chỉ cần mất giây lát để phản ứng chính xác xem liệu một chuỗi ký tự có tạo thành một từ hay không. Sau đó, thí nghiệm thay đổi nội dung trình bày trước khi bạn đưa ra phán đoán. Ví dụ, bạn có thể nhìn thấy một chuỗi những ký tự không ý nghĩa như XXXXXX theo sau bằng một chuỗi BRAKE. Một lượng lớn thời gian để xác nhận chuỗi này dùng vào việc lựa chọn một từ làm cơ sở so sánh. Một khả năng khác là bạn có thể nhìn thấy những từ này xuất hiện trong những trường hợp tương tự, ví dụ bạn có thể thấy CAR và sau đó BRAKE. Trong trường hợp này, bạn trả lời BRAKE là một từ nhanh hơn so với trong bài kiểm tra cơ sở. Khả năng thứ ba là bạn thấy một từ không liên quan. Trong trường hợp này, bạn có thể được cho xem từ CARROT và sau đó BRAKE. Giờ bạn phản ứng rằng BRAKE là một từ chậm hơn so với trong trường hợp bài kiểm tra cơ sở.

Do đó, có Kiến thức Chất lượng cao không chỉ là học tập một cách cô lập mà là học tập những mối liên kết giữa các sự vật. Vì sử dụng kiến thức để giúp bản thân hiểu các tình huống mới, bạn muốn có những liên kết tốt cho phép bạn gọi ra những thông tin quan trọng từ tâm trí khi bạn cần đến nó.

Cuối cùng, trí nhớ của bạn muốn cung cấp cho bạn những thông tin nhiều khả năng bạn cần đến nó nhất khi đang làm gì đó. Kết quả là, chỉ một phần nhỏ lượng kiến thức khổng lồ bạn sở hữu khả dụng vào bất kỳ lúc nào đó. Những thông tin có nhiều khả năng tồn tại trong trí nhớ của bạn là những kiến thức có mối liên hệ với những trải nghiệm liên quan đến hoạt động này trước kia. Do vậy khi học điều mới, bạn nên cố liên kết những thông tin mới với cái gì đó trong trí nhớ làm việc của bạn.

Lối Tư Duy Của Người Thông Minh

Nguồn: Internet

BÌNH LUẬN

Please enter your comment!
Please enter your name here