Nếu bạn cắt đầu của một con nhện, thì nó sẽ chết. Nhưng sao biển không có đầu, và nếu bạn cắt một trong những cái chân của nó, cái chân này sẽ nhanh chóng phát triển thành một con sao biển mới!

Các tổ chức sao biển như Wikipedia, craigslist, Skype hay eBay đã làm thay đổi cả bộ mặt thế giới. Liệu còn có cấu trúc nào thành công được hơn cấu trúc sao biển hay không? Và có cách nào đương đầu với những tổ chức sao biển hay không?

Trích đoạn sách hay

Mạng lưới có sẵn

Các tín đồ Quaker có rất ít quyền lực chính trị hay tầm ảnh hưởng. Họ chỉ là một nhóm tách biệt. Nhưng chính sự tách biệt này đã cho họ một sức mạnh khác. Vì tách biệt nên họ buộc phải tự hình thành một nền văn hóa, các quan hệ kinh doanh và cộng đồng riêng của mình. Ðây là một mạng lưới thô sơ gồm những người sống cùng nhau, tiến hành công việc kinh doanh với nhau và cùng chung một hệ tín ngưỡng. Ðặt một cộng đồng gắn bó với nhau bằng những giá trị chung và cộng thêm niềm tin rằng mọi người đều bình đẳng, bạn sẽ nhận được gì? Một hệ phân tán. Những tín đồ Quaker không chỉ tự họ phân tán, mà chính họ còn là tiền đề cho việc xây dựng phong trào chống lại chế độ nô lệ. Hiệu ứng ký sinh này đã giúp cho phong trào chống chế độ nô lệ phát triển mạnh mẽ.

Có tới hơn 20 nghìn thành viên Quaker ở Anh. Họ rất thạo làm việc cùng nhau trong một tổ hợp và có một ý thức hệ chung. Trong suốt 18 năm, Sharp đã đi khắp nước Anh để cố thuyết phục công chúng và tòa án. Nhưng vì không có một đội quân cho nên những nỗ lực của ông chỉ là viển vông. Rất khó để có thể xây dựng một tổ chức phân tán hoàn toàn mới, đặc biệt là khi đại đa số công chúng lại ủng hộ chế độ nô lệ. Nhưng rồi Quaker đã cho phong trào của Sharp một nền tảng để phát triển.

Hầu hết những tổ chức phân tán phát triển mạnh đều được xây dựng trên một nền tảng có sẵn. Bill W., người sáng lập AA chịu ảnh hưởng của Oxford Group, một phong trào Thiên Chúa giáo độc lập được khởi xướng bởi một mục sư cải đạo Luther. Nhóm Oxford Group đã thiết lập các tổ hợp và thậm chí lập ra cả một chương trình sáu bước giúp phục hồi. Và Bill W. đã thay đổi sáu bước thành mười hai bước, mượn phương pháp của Oxford Group để lập ra tổ hợp AA đầu tiên của mình.

Nhưng để vào được một mạng lưới sẵn có không chỉ đơn giản là xuất hiện cùng với một ý tưởng hay ho nào đó. Mọi việc với Sharp đã có thể dễ dàng hơn nhiều nếu Quaker là một nhóm tập trung: ông chỉ cần gặp người đứng đầu, thuyết phục ông ta huy động các thành viên của mình và khuyến khích họ tham gia chiến dịch chống lại chế độ nô lệ. Nhưng một tổ chức tập trung không phải là nền tảng tốt. Lý do thứ nhất, nếu mệnh lệnh được đưa từ trên xuống, các thành viên có thể sẽ tuân theo, nhưng sẽ không có cảm hứng để tham gia nhiệt tình. Thứ hai, những người đứng đầu một tổ chức phân tầng thường muốn kiểm soát các hoạt động đang diễn ra, vì thế có thể hạn chế sức sáng tạo của các thành viên. Thứ ba, cũng chính là điều quan trọng nhất, các tổ chức tập trung không được thiết lập để tiến hành các hoạt động phân tán. Cho nên không có các tổ hợp thì sẽ không có nền tảng cho mọi người tham gia và làm chủ ý tưởng.

Mạng lưới phân tán, ngược lại, sẽ cung cấp các tổ hợp, trao quyền cho các thành viên và căn bản là cho phép những cải tiến ở mức độ cao hơn. Tuy nhiên do không có người đứng đầu, Sharp phải dựa vào những quan hệ cá nhân với các thành viên. Và mặc dù không phải là một tín đồ Quaker nhưng Sharp không hề phán xét họ, cũng không áp đặt ý kiến của mình cho họ. Thay vào đó, ông đã từ từ giành lấy niềm tin và tình bạn của những tín đồ Quaker.

Về căn bản mà nói, cần phải có những kỹ năng đặc biệt của một nhân tố xúc tác như Sharp mới có thể tiếp cận được với một mạng lưới. Nhưng từ khi Internet xuất hiện, mọi thứ đã thay đổi. Trong thời đại của Sharp, những tổ chức phân tán còn khá hiếm, và tham gia được vào những tổ chức ấy là điều rất khó. Nhưng ngày nay Internet cho phép các tổ chức sao biển ngày càng sinh sôi đa dạng trên nhiều lĩnh vực. Internet là mảnh đất nuôi dưỡng, là bệ phóng cho những tổ chức sao biển mới. Skype, eMule và craigslist đều nằm trong vô số những tổ chức phân tán được sinh ra trên Internet.

Internet ra đời kéo theo nó sự phân tán mạnh mẽ và sâu rộng. Cách đây hàng thế kỷ con người đã có thể thiết lập những tổ chức phân tán, nhưng vì những nền tảng như Quaker còn quá ít, nên kiểu tổ chức này vẫn còn hiếm. Internet đã không chỉ giúp con người trao đổi thông tin dễ dàng hơn mà còn cung cấp một mảnh đất màu mỡ cho hạt giống của những tổ chức phân tán mới nảy mầm. Nhờ Internet và những gì nó mang lại mà chúng ta đã có được một cuộc cách mạng phân tán.

Dù có được sự giúp đỡ từ nền tảng những tín đồ Quaker, nhưng Sharp không thể hoàn toàn xóa bỏ chế độ nô lệ nếu không có “cái chân thứ năm”. Dù là một nhân tố xúc tác mãnh liệt, Sharp vẫn cần một người khác để thể hiện ý tưởng của mình thành hành động, một người như Thomas Clarkson.

Sao Biển Và Nhện

Nguồn: Internet

BÌNH LUẬN

Please enter your comment!
Please enter your name here