Trong cuốn sách Sự Liều Lĩnh Vĩ Đại này, Brene Brow sẽ giúp độc giả sẽ được biết đến một quan niệm mới: Tổn thương không phải là điểm yếu và chúng ta không có lựa chọn nào khác ngoài việc phải đối mặt với nó. Mức độ làm chủ và gắn kết với sự tổn thương của bản thân sẽ quyết định độ sâu của lòng dũng cảm và sự rõ ràng trong mục tiêu của chúng ta.

Nếu dành cả đời để chờ đến khi chúng ta thật hoàn hảo hay bất khả chiến bại rồi mới bước vào trận địa, thì cuối cùng, chúng ta sẽ để vuột mất các mối quan hệ và những cơ hội có một không hai, chúng ta hoang phí thời gian quý giá và quay lưng lại với những tài năng mà trời phú cho chúng ta, những đóng góp mà chỉ chúng ta mới có thể tạo ra.

Hoàn hảo và bất khả chiến bại đều là những điều rất hấp dẫn nhưng chúng không thực sự tồn tại trong cuộc sống của con người. Chúng ta đều phải can đảm, vững bước đương đầu với khó khăn, dù đó là một mối quan hệ mới, một cuộc họp quan trọng, quá trình sáng tạo của bản thân, hay một cuộc trò chuyện khó khăn với người thân. Đừng đứng ngoài cuộc để đánh giá hay khuyên răn, chúng ta phải dám lộ diện và để người khác nhìn thấy mình. Đó là sự liều lĩnh vĩ đại dám dấn thân dù phải đối mặt tổn thương.

Và với cuốn sách thú vị Sự Liều Lĩnh Vĩ Đại, tác giả sẽ cùng độc giả khám phá câu trả lời cho những câu hỏi sau:

• Thứ gì điều khiến nỗi sợ hãi bị tổn thương của chúng ta?

• Làm sao để bảo vệ bản thân khỏi sự tổn thương?

• Cái giá phải trả khi ta nhắm mắt và bỏ cuộc là gì?

• Làm sao để làm chủ và gắn kết với sự tổn thương, để từ đó ta bắt đầu thay đổi cách sống, cách yêu thương, cách làm cha mẹ và lãnh đạo?

Trích đoạn sách hay

VẠCH TRẦN NHỮNG HIỂU LẦM VỀ TỔN THƯƠNG

Khi hoàn toàn lộ diện, chúng ta cảm thấy bị tổn thương. Chúng ta sống trong căn phòng đọa đày mang tên: Bất định. Và chúng ta đang bàn về một nguy cơ mang tính cảm xúc vĩ đại khi tự cho phép bản thân bị tổn thương. Tuy nhiên, chấp nhận mạo hiểm, dũng cảm trước sự bất an, lộ diện bản thân và thể hiện cảm xúc chưa bao giờ đồng nghĩa với yếu đuối.

Hiểu lầm số 1: Thương tổn là yếu đuối

Nhận thức rằng sự tổn thương đồng nghĩa với yếu đuối là một trong những sai lầm được chấp nhận rộng rãi nhất và là điều nguy hiểm nhất. Khi chúng ta dành phần lớn thời gian trong đời để lảng tránh và bảo vệ bản thân không rơi vào trạng thái tổn thương hay bị đánh giá là yếu đuối, chúng ta bỗng có cảm giác khinh bỉ khi thấy những người ít có khả năng hoặc không thể che giấu cảm xúc, khi thấy họ ngẩng đầu và đối mặt với cảm xúc. Điều này dẫn tới một phản ứng, thay vì tôn trọng và ghi nhận sự dũng cảm, dấn thân phía sau tổn thương, chúng ta lại để sự sợ hãi và khó chịu của mình biến thành phán xét và chỉ trích.

Sự tổn thương không tốt cũng chẳng xấu: Nó không dùng để chỉ một cảm xúc tiêu cực và cũng không phải lúc nào cũng để chỉ một trải nghiệm tích cực. Tổn thương là cốt lõi của mọi loại cảm xúc và cảm nhận. Cảm nhận tức là bị tổn thương. Nếu tin rằng tổn thương là yếu đuối, nghĩa là bạn cũng tin rằng cảm nhận là yếu đuối. Khép chặt đời sống cảm xúc chỉ vì sợ rằng cái giá phải trả có thể quá cao sẽ khiến bạn đánh mất những thứ cơ bản nhất ban tặng mục đích và ý nghĩa của cuộc đời. Chối từ tổn thương thường xuất phát từ việc chúng ta liên kết nó với các cảm xúc tiêu cực như sợ hãi, xấu hổ, đau đớn, buồn bã và thất vọng – những cảm xúc mà chúng ta không muốn nhắc tới, ngay cả khi chúng ảnh hưởng sâu sắc tới cách chúng ta sinh sống, yêu thương, làm việc và cả lãnh đạo. Có một điểm mà hầu hết chúng ta không hiểu và nó đã tiêu tốn của tôi một thập kỷ nghiên cứu: tổn thương chính là cái nôi của cảm xúc và những trải nghiệm mà chúng ta thèm muốn. Nó chính là nơi chôn rau cắt rốn của tình yêu, sự gắn bó, niềm vui, sự dũng cảm, lòng cảm thông và sự sáng tạo. Nó là nguồn gốc của niềm hy vọng, sự cảm thông, trách nhiệm và độ tin cậy. Nếu chúng ta muốn nhìn rõ mục đích sống, hoặc sống một cuộc đời sâu sắc với nhiều giá trị tinh thần hơn, tổn thương chính là con đường dẫn chúng ta tới cuộc đời ấy.

Tôi biết điều này thật khó tin, đặc biệt là khi từ trước tới nay, ta vẫn nghĩ rằng tổn thương đồng nghĩa với yếu đuối. Tôi định nghĩa tổn thương chính là sự bất an, sự mạo hiểm và khả năng bộc lộ cảm xúc. Với định nghĩa như vậy, hãy thử suy nghĩ về tình yêu. Thức dậy mỗi sáng và cảm thấy yêu một ai đó mà người đó cũng đáp lại tình cảm của ta hoặc không, với tất cả cảm giác an toàn mà chúng ta có thể đảm bảo, về những người có thể đồng hành cùng ta trong suốt cuộc đời, nhưng cũng có thể ra đi không một lời nhắn nhủ, về những người sẽ chung thủy với ta đến tận cuối đời hay cũng có thể phản bội ta ngay ngày mai – đó chính là sự tổn thương. Yêu thương là bất trắc, là mạo hiểm khó lòng tưởng tượng nổi. Và khi yêu một ai đó, bắt buộc chúng ta phải bộc lộ cảm xúc. Thật đáng sợ, chúng ta đang mở rộng trái tim để có thể phải chịu đau đớn, nhưng bạn có thể tưởng tượng cuộc đời sẽ ra sao nếu sống mà không có tình yêu và không được đáp lại?

Đưa một tác phẩm nghệ thuật, một bài viết, một bức ảnh, một ý tưởng của chúng ta đến với cuộc đời mà không có sự đảm bảo rằng chúng sẽ được chấp nhận hay trân trọng – cũng là sự tổn thương. Để bản thân chìm đắm trong những khoảnh khắc hân hoan trong cuộc đời, dù chúng chỉ thoảng qua, dù cả thế giới nói với ta rằng đừng có vội mừng, “ngày vui ngắn chẳng tày gang” – cũng chính là một dạng thức đặc biệt của sự tổn thương.

Như đã đề cập, điều nguy hiểm cùng cực là chúng ta xuất phát với suy nghĩ rằng cảm xúc là yếu đuối. Chỉ với duy nhất một ngoại lệ, là sự tức giận (được coi là cảm xúc thứ cấp, cảm xúc khắc nghiệt được xã hội chấp nhận như một chiếc mặt nạ cho nhiều dạng cảm xúc khó khăn hơn bên dưới những cảm xúc mà chúng ta cảm nhận), khi ấy, chúng ta đánh mất sự khoan dung đối với cảm xúc và từ đó, với cả sự tổn thương.

Mọi việc sẽ trở nên có ý nghĩa khi chúng ta phủ nhận công thức tổn thương bằng yếu đuối, điều này chỉ xảy ra khi chúng ta nhận ra mình đang nhầm lẫn giữa cảm nhận với thất bại và giữa các cảm xúc với những rủi ro. Nếu muốn khôi phục phần cảm xúc thiết yếu của cuộc sống và tái nhận thức đam mê và mục đích sống của mình, chúng ta phải học cách làm chủ và gắn kết với tổn thương của chính mình, học cách cảm nhận những cảm xúc đi kèm với nó. Các nghiên cứu đã chỉ ra cho tôi thấy rằng tốt nhất là nên bắt đầu từ định nghĩa tổn thương, nhận thức và hiểu biết về nó.

Khi tôi đề nghị mọi người hoàn thành câu văn sau: “Sự tổn thương là___________”, những ví dụ mà mọi người chia sẻ dưới đây đã định nghĩa về sự tổn thương theo nghĩa hẹp và ở cấp độ cá nhân. Sự tổn thương là:

  • Chia sẻ một ý kiến khác lạ
  • Đấu tranh cho bản thân
  • Nhờ ai đó giúp đỡ
  • Nói lời từ chối
  • Bắt đầu xây dựng doanh nghiệp của riêng mình
  • Gọi điện thoại cho một người bạn vừa có con qua đời
  • Đăng ký cho mẹ tôi vào viện dưỡng lão
  • Ngày đầu tiên sau khi li dị
  • Thổ lộ “anh yêu em” mà không biết liệu có được đáp lại hay không
  • Được thăng chức và không biết liệu có quá sức của mình không
  • Bị sa thải
  • Thử làm một điều mới
  • Đưa bạn trai mới về nhà giới thiệu
  • Có bầu sau ba lần sảy thai
  • Tập thể dục ở chốn đông người, đặc biệt là khi tôi không biết mình đang tập cái gì và vóc dáng của tôi không cân đối
  • Thừa nhận bản thân đang sợ hãi
  • Bước lại lên cân sau một thời gian tập luyện
  • Báo cáo với giám đốc rằng tháng tới đội nhóm của mình không thể hoàn thành định mức
  • Giới thiệu sản phẩm và không nhận được phản hồi
  • Đấu tranh cho bản thân và bạn bè khi một ai đó bị chỉ trích hoặc bắt nạt
  • Cầu xin sự tha thứ

Liệu những điều này nghe có vẻ yếu đuối không? Nó có cho thấy ai đó đang khốn khổ vật lộn với điều gì giống với sự yếu đuối không? Có trách nhiệm là yếu đuối ư? KHÔNG. Sự tổn thương nghe rất giống sự thật và cho ta cảm giác giống sự can đảm. Dù sự thật và sự can đảm đôi khi không mấy dễ chịu, nhưng chúng không bao giờ là sự yếu đuối.

Khi hoàn toàn lộ diện, chúng ta cảm thấy bị tổn thương. Chúng ta sống trong căn phòng đọa đày mang tên: Bất định. Và chúng ta đang bàn về một nguy cơ mang tính cảm xúc vĩ đại khi tự cho phép bản thân bị tổn thương. Tuy nhiên, chấp nhận mạo hiểm, dũng cảm trước sự bất an, lộ diện bản thân và thể hiện cảm xúc chưa bao giờ đồng nghĩa với yếu đuối.

Khi đặt câu hỏi “Cảm giác bị tổn thương như thế nào?” các câu trả lời sau thật mạnh mẽ:

  • Là khi cởi bỏ lớp mặt nạ và hy vọng con người thật của tôi không quá đáng thất vọng.
  • Không bợ đỡ ai nữa.
  • Là giao điểm của sự can đảm và sự sợ hãi.
  • Khi ở giữa đoạn dây thăng bằng, việc tiến lên phía trước hay lùi lại vạch xuất phát lúc này đều đáng sợ như nhau.
  • Vừa sợ hãi vừa phấn khích; vừa khiếp sợ vừa hy vọng.
  • Dấn bước đầu tiên về phía nỗi sợ hãi lớn nhất của bạn.
  • Cảm giác khó khăn và đáng sợ, nhưng nó khiến mình cảm thấy đáng sống hơn.
  • Tự do và giải thoát.
  • Cảm giác như nỗi sợ hãi đang ngự trị.
  • Hoảng loạn, lo lắng, sợ hãi và kích động, đi kèm là cảm giác tự do, hãnh diện và kinh ngạc – rồi lại thêm một chút hoảng loạn.
  • Nín thở khi đối mặt với kẻ thù.
  • Như lần đầu tiên trong đời nghe tiếng súng nổ và nín thở chờ xem bạn có bị trúng đạn không.
  • Từ bỏ sự kiểm soát.
  • Và một câu trả lời nổi lên trong mọi nỗ lực của chúng ta nhằm hiểu hơn sự tổn thương? Trần trụi.
  • Sự tổn thương giống như sự trần trụi trên sân khấu và hy vọng nhận được những tràng vỗ tay thay vì những tràng cười nhạo báng.
  • Giống như việc khỏa thân trong khi tất cả những người khác đều mặc áo quần.

Khi thảo luận về sự tổn thương, có lẽ sẽ có ích nếu ta nhìn vào định nghĩa và nguồn gốc của từ tổn thương. Theo từ điển Merriam-Webster, sự tổn thương (vulnerability) có nguồn gốc từ tiếng Latin (vulnerare), có nghĩa là “bị thương”. Định nghĩa đó đã bao hàm cả ý nghĩa “có thể bị thương” và “đón nhận tấn công hoặc sự phá hủy”. Merriam-Webster định nghĩa sự yếu đuối (weakness) là thiếu khả năng chịu đựng hoặc thương tổn. Chỉ trên phương diện ngôn ngữ, đã có thể thấy đây là hai khái niệm hoàn toàn khác nhau, và trên thực tế, ai đó có thể lập luận rằng sự yếu đuối thường bắt nguồn từ việc thiếu sự tổn thương – khi không nhận thức được bản thân yếu ở điểm nào, đó là lúc chúng ta đứng trước nhiều nguy cơ bị đau đớn hơn cả.

Tâm lý học và tâm lý học xã hội đã tìm ra một bằng chứng thuyết phục cho thấy tầm quan trọng của việc nhận thức sự tổn thương. Trong lĩnh vực tâm lý học sức khỏe, các nghiên cứu cho thấy nhận thức được sự tổn thương đồng nghĩa với khả năng nhận biết các nguy cơ và rủi ro của nó, giúp gia tăng đáng kể khả năng tạo ra một số phản ứng tích cực, có lợi cho sức khỏe. Để giúp bệnh nhân thích ứng với chu trình điều trị, họ phải nhận thức được sự tổn thương. Điều thú vị là vấn đề cốt lõi lại không nằm ở cấp độ tổn thương trên thực tế, mà phụ thuộc vào cấp độ nhận thức được sự tổn thương của chúng ta về một số bệnh hoặc mối đe dọa.

Từ góc độ tâm lý học xã hội, các nhà nghiên cứu ảnh hưởng-và-thuyết phục, những người kiểm nghiệm xem con người bị ảnh hưởng như thế nào bởi quảng cáo và tiếp thị, đã cho ra đời một loạt nghiên cứu về sự tổn thương. Họ phát hiện ra rằng những người tham gia nghĩ rằng họ không bị ảnh hưởng hoặc bị tổn thương khi xem các quảng cáo lừa gạt, trên thực tế, lại là những người dễ bị tổn thương nhất. Các nhà nghiên cứu giải thích hiện tượng này như sau: “Ảo tưởng miễn nhiễm với tổn thương chưa bao giờ là một tấm khiên bảo vệ, ngay từ đầu nó đã loại trừ các phản ứng mang tính bảo vệ tuyệt vời.”

Một trong số trải nghiệm đáng sợ nhất trong sự nghiệp của tôi chính là cuộc nói chuyện ở Hội thảo TED tại Long Beach mà tôi đã đề cập. Bên cạnh những nỗi sợ hãi thông thường như sợ bị quay phim, sợ vì phải nói chuyện lâu trước những khán giả cực kỳ thành đạt và đáng kính, bài nói chuyện của tôi còn là bài diễn thuyết kết lại toàn bộ chương trình. Trong vòng 3 ngày liền, tôi đã ngồi ở hàng ghế khán giả và xem một số những bài nói chuyện tuyệt vời và mang tính đột phá nhất mà tôi từng được nghe.

Sau mỗi bài nói chuyện, tôi lại nhận ra rằng để bài nói chuyện của mình “hiệu quả”, tôi phải từ bỏ suy nghĩ cố gắng bắt chước tất cả những người khác và phải kết nối được với khán giả. Tôi đã mong mỏi đến tuyệt vọng được nghe một bài nói chuyện mà tôi có thể sao chép hoặc coi như hình mẫu, nhưng các bài nói chuyện gây ấn tượng mạnh mẽ nhất với tôi lại không hề theo một khuôn mẫu nào. Điều đó có nghĩa tôi phải là chính bản thân mình. Tôi phải chấp nhận bị tổn thương và phải cởi mở. Tôi cần thoát khỏi kịch bản và nhìn vào mắt mọi người. Tôi phải hoàn toàn “cởi bỏ”. Chúa ơi! Tôi ghét cái cảm giác đó. Cuối cùng khi bước lên sân khấu, việc đầu tiên tôi làm đó là giao tiếp bằng mắt với một vài người trong số khán giả. Tôi đề nghị những người chỉ đạo sân khấu chiếu thêm đèn để tôi có thể nhìn thấy mọi người hơn và cảm thấy kết nối với họ hơn. Chỉ đơn giản là nhìn thấy mọi người là chính họ, chứ không phải là “khán giả”, điều đó nhắc nhở tôi rằng những thách thức khiến tôi sợ hãi – như cảm giác trần trụi – cũng khiến những người khác sợ hãi. Tôi nghĩ đó là lý do người ta có thể thể hiện sự cảm thông mà không cần phải lên tiếng – chỉ cần nhìn vào mắt một ai đó, bạn sẽ nhìn thấy hình ảnh phản chiếu của bản thân.

Trong bài nói chuyện, tôi đã hỏi khán giả hai câu hỏi lật mở rất nhiều ảo giác về định nghĩa của sự tổn thương. Đầu tiên, tôi hỏi, “Trong số các bạn, có bao nhiêu người đã phải vật lộn với sự tổn thương khi nghĩ đó chính là sự yếu đuối?” Hàng loạt cánh tay giơ lên. Sau đó, tôi lại hỏi, “Khi các bạn chứng kiến người khác bị tổn thương, có bao nhiêu người trong số bạn nghĩ rằng điều đó là dũng cảm?” Một lần nữa, hàng loạt cánh tay giơ lên.

Chúng ta thích nhìn thấy sự thật trần trụi và lật mở nơi người khác, nhưng lại sợ hãi khi những điều ấy xảy đến với bản thân. Chúng ta sợ rằng sự thật của mình sẽ là không đủ nếu không chỉnh sửa và tạo ấn tượng. Những khán giả của tôi quá thành đạt, quá nổi tiếng còn tôi lại quá ư bất toàn và khó đoán định.

Sự Liều Lĩnh Vĩ Đại

Nguồn: Internet

BÌNH LUẬN

Please enter your comment!
Please enter your name here