Có ít nhất hai loại trò chơi.

Một loại là hữu hạn,còn loại kia là vô hạn. Trò chơi hữu hạn được chơi với mục đích giành chiến thắng, trò chơi vô hạn được chơi với mục đích chơi tiếp.

Nếu ai đó thắng một trò chơi hữu hạn, trò chơi đó phải đi đến kết thúc cuối cùng. Nó sẽ kết thúc khi có người chiến thắng.

Kết thúc hay khởi đầu, mọi vấn đề trong cuộc sống đều được giải quyết theo đúng lý thuyết này.

Cuốn sách Trò chơi hữu hạn và vô hạn của giáo sư James P. Carse đưa ra cách nhìn nhận cuộc sống qua lăng kính trò chơi và các khả năng có thể xảy ra. Ông không đưa ví dụ hay giải thích rõ ràng vì ông muốn cuốn sách của ông là vô hạn. Ông không đưa cho độc giả quả bóng và nói rằng, “Hãy đệm vào gôn”, mà ông chỉ bảo, “Làm thế nào vào là được”, còn để mặc chúng ta ứng biến. Ông không muốn độc giả bị đóng khung trong bất kỳ thứ lý luận nào mà muốn độc giả phát triển ra vô hạn, sáng tạo với sự hiểu biết của mình.

Trích đoạn sách hay

KHÔNG AI CÓ THỂ CHƠI MỘT MÌNH

32.

Không ai có thể chơi một mình. Một người không thể tự bản thân là người. Không có tính cá nhân ở nơi không có cộng đồng. Chúng ta không liên kết với những người khác với tư cách là chính chúng ta; chúng ta là người như chúng ta hiện nay trong sự liên kết với người khác.

Đồng thời, những người khác mà chúng ta liên kết với họ trở thành họ trong mối liên kết với chúng ta. Chúng ta không thể liên kết với những người mà không liên kết với chúng ta. Do đó, sự tồn tại về mặt xã hội của chúng ta mang tính hay thay đổi không thể tránh khỏi. Điều này không có nghĩa là nói rằng chúng ta sống trong một bối cảnh hay thay đổi, mà bản chất cuộc sống của chúng ta là hay thay đổi. Giống như trong hình ảnh của Thiền, chúng ta không phải là những hòn đá nằm trên dòng nước chảy của thế giới; chúng ta chính là dòng nước. Như chúng ta sẽ thấy, sự thay đổi vô tận này không có nghĩa là sự gián đoạn; thay vào đó, sự thay đổi chính là bản chất của tính liên tục của chúng ta với tư cách là những con người. Chỉ những thứ có thể thay đổi mới có thể tiếp tục: đây là nguyên tắc mà nhờ đó, những người chơi vô hạn sống.

Tính hay thay đổi của sự tồn tại mang tính xã hội và mang tính cá nhân của chúng ta thể hiện sự tự do tinh túy của chúng ta – loại tự do được nói đến trong công thức “Ai phải chơi không thể chơi.” Tất nhiên, như chúng ta đã thấy, trò chơi hữu hạn không thể có những ranh giới hay thay đổi, vì nếu có, sẽ không thể nhất trí về những người thắng cuộc. Nhưng trò chơi hữu hạn trôi nổi trong lựa chọn không bị ràng buộc mà mỗi người chơi đưa ra trong việc tham gia và tiếp tục cuộc chơi. Do đó, trò chơi hữu hạn đôi khi dường như có những điểmtham khảo cố định. Ví dụ, việc yêu đất nước không chỉ có những cách đúng hoặc sai; nó còn là một đòi hỏi mang tính tích cực.

Sự hay thay đổi trong tính người của chúng ta này không hòa hợp với tính nghiêm túc của trò chơi hữu hạn. Do đó, sự hay thay đổi này đưa ra cho chúng ta một thách thức không thể tránh được: làm thế nào để bao gồm cái nghiêm túcbên trong cái vui đùa đích thực; tức là, làm thế nào giữ mọi trò chơi hữu hạn của chúng ta trong trò chơi vô hạn.

Thách thức này thường được hiểu nhầm là cần phải tìm ra khoảng trống cho sự vui đùa bên trong trò chơi hữu hạn. Đây là loại vui đùađược ẩn dụ trong nghĩa thông thường củanhững từ như giải trí, thích thú, tiêu khiển, thư giãn, hài hước. Tuy nhiên, một cách không thể tránh khỏi, sự nghiêm túc sẽ lén quay lại loại trò chơi này. Kỳ nghỉ của giám đốc, giống như thời gian nghỉ giữa giờ trong bóng đá, là một thiết bị làm mới lại thí sinh để người đó sẵn sàng cho một mức độ cạnh tranh cao hơn. Ngay cả tính vui đùa cởi mở của trẻ em cũng bị khai thác thông qua các chương trình trong giáo dục, thể thao, và nghệ thuật như một phương tiện để chuẩn bị cho chúng bước vào sự cạnh tranh nghiêm túccủa người lớn.

33.

Khi Bismarck miêu tả chính trị là nghệ thuật của cái khả dĩ, tất nhiên, ý của ông là cái khả dĩ sẽ được tìm thấy ở đâu đó bên trong cái giới hạn cố định, bên trong các thực tại xã hội. Ông không có ý rằng cái khả dĩ mở rộng đến chính các giới hạn đó. Do đó, chính trị kiểu như vậy chính là sự nghiêm túc, đặc biệt là từ khi các chính trị gia của gần như mọi hệ tư tưởng đều tự coi bản thân là nhà vô địch của tự do, đang làm những điều cần thiết và thậm chí ghê tởm để mở rộng phạm vi của cái khả dĩ. “Chúng ta phải học nghệ thuật chiến tranh và độc lập, để con cháu chúng ta có thể học kiến trúc và kỹ thuật, để con cháu của chúng có thể học nghệ thuật và mỹ thuật” (John Quincy Adams).

Những người chơi vô hạn không có mấy hứng thú với kiểu chính trị như vậy vì cái họ quan tâm không phảilà tìm hiểu mức độ tự do sẵn có trong các thực tại đã định là bao nhiêu – vì đây chỉ là tự do theo nghĩa nhỏ nhặt –mà là thể hiện mức độ tự nguyện trong việcchúng ta quyết định đặt những ranh giới nhất định này xung quanh trò chơi hữu hạn của chúng ta.Họ nhắc nhở chúng ta rằng những thực tại chính trị không đi trước, mà theo sau, sự hay thay đổi trong tính người của chúng ta.

Điều này không có nghĩa là người chơi vô hạn tách rời chính trị; đúng hơn, nó có nghĩa rằng, họ quan tâm đếnchính trị theo kiểu không có quan điểm chính trị nào cả, một vị thế nghịch lý dễ bị hiểu nhầm. Có quan điểm chính trị tức là có một bộ các quy tắc mà nhờ đó, một người cố gắng vươn lên đích đến mong muốn cuối cùng; quan tâm đến chính trị – theo nghĩa ở đây – là viết lại các quy tắc trong một nỗ lực nhằm loại bỏ tất cả giới hạn xã hội, tức là, nhằm duy trì tính hay thay đổi trong sự liên kết con người.

Quan tâm đến chính trị trong trạng thái trò chơi vô hạn không bao giờ có nghĩa là bỏ qua các điều kiện khủng khiếp mà nhiều người phải sống dưới chúng, mà sự loại bỏ chúng là cái kết được công khai thừa nhận của nhiều quan điểm chính trị. Chúng ta có thể tưởng tượng ra cảnh những người chơi vô hạn gật đầu một cách đầy trầm tư trước tuyên bố nổi tiếng của Rousseau: “Con người được sinh ra trong tự do nhưng bị xiềng xích ở mọi nơi.” Họ có thể thấy rằng cả thế giới đều mơ được tự do, rằng các cuộc chiến tranh xảy ra để giành lấy nó, những người anh hùngchết để bảo vệ nó, và các bài ca được viết lên để kỷ niệm việc đạt được nó. Nhưng trong cách nhìn của người chơi vô hạn về các sự vụ chính trị, yếu tố cố tình và có chủ ý, mà rất dễ bị mờ đi trong tình trạng cấp bách của các cuộc khủng hoảng, nổi bật lênmột cách rõ ràng. Do đó, ngay cả chiến tranh và chủ nghĩa anh hùng cũng được nhìn thấy với đầy đủ những sự tự mâu thuẫn của chúng. Không quốc gia nào có thể gây chiến cho đến khi nó tìm được một quốc gia khác đồng ý với các điều khoản của cuộc chiến. Do đó, mỗi bên phải đồng lõa với nhau: Trước khi tôi có thể có một kẻ thù, tôi phải thuyết phục đối phương coi tôi là kẻ thù. Tôi không thể là một người hùng nếu đầu tiên, tôi không thể tìm ra ai đó đe dọa cuộc sống của tôi – hoặc tốt hơn là lấy đi cuộc sống của tôi. Một khi xảy ra, tất cả các cuộc chiến tranh và các hành động anh hùng đều có hình thức của sự cần thiết, nhưng hình thức đó không là gì khác ngoài một tấm màn phủ lên các thủ đoạn, thường là phức tạp, mà nhờ chúng, những địch thủ đã sắp xếp cuộc chiến của họ với nhau.

Do đó, đối với người chơi vô hạn, chính trị là một dạng sân khấu. Nó là màn trình diễn của các vai trò trước khán giả, theo một kịch bản mà cảnh cuối cùng đã được những người biểu diễn biết trước. Ví dụ, Mỹ không hẳn thua cuộc chiến tranh ở Đông Nam Á mà nó mất khán giả của nó cho một cuộc chiến tranh. Không còn nghi ngờ gì nữa, đa phần ảo tưởng và cay đắng của các chiến binh của nó xuất phát từ cảnh cuối cùng –khi trở về nhà, người anh hùng sẽ được chào đón bằng những màn diễu hành hoặc được chôn cất theo nghi thức –một cảnh được biết trước mà đã đem nhiều người vào trận đánh.

Chính nhờ tính sân khấu của chính trị mà những người chơi vô hạn không theo phe nào trong các vấn đề chính trị – ít nhất là không theo một cách nghiêm túc. Thay vào đó, họ tham gia vào mâu thuẫn xã hội một cách kịch tính, tìm cách đưa ra một quan điểm về tính liên tục và tính kết mở thay cho cảnh anh hùng cuối cùng. Khi làm vậy, họ ít nhất phải thu hút sự chú ý của những người tham gia chính trị khác, không phải vào những điều họ cảm thấy họ phải làm, mà vào lý do họ cảm thấy họ phải làm điều đó.

Trong quá trình tham gia chính trị của riêng mình, người chơi vô hạn đưa ra một sự phân biệt rõ ràng giữa xã hội và văn hóa. Theo họ, xã hội là tổng hòa của các mối quan hệ nằm dưới một dạng ràng buộc công khai nào đó, còn văn hóa là bất kỳ điều gì mà chúng ta làm với nhau thông qua lựa chọn không được chỉ dẫn. Nếu xã hội là tất cả những điều mà một dân tộc cảm thấy nó phải làm, thì văn hóa “là lĩnh vực của những người hay thay đổi, tự do, không nhất thiết phải phổ biến, trong số những người không có quyền lực ép buộc” (Burckhardt).

Sự am hiểu xã hội của người chơi vô hạn không nên bị nhầm lẫn với, giả sử, bản năng tự nhiên, hay bất kỳ dạng hành động vô tình nào khác. Xã hội hoàn toàn được giữ bên trong lựa chọn tự do của chúng ta theo cách khá giống với cách mà trò chơi hữu hạn, dù cho có vất vả và đắt giá đến mấy đối với người chơi, cũng không bao giờ ngăn cản người chơi bước ra khỏi sân chơi.Xã hội chỉ áp dụng với những khu vực hành động mà được tin là cần thiết.

Giống như người chơi vô hạn không thể ở trong trò chơi hữu hạn, văn hóa không thể đúng nghĩa là văn hóa nếu bị giữ trong các ranh giới của xã hội. Tất nhiên, thông thường, chiến lược của một xã hội là bắt đầu và bao bọc một văn hóa chỉ thuộc về riêng nó. Văn hóa mà quá bị ràng buộc thậm chí có thể được xã hội trợ cấp và khuyến khích một cách thừa thãi đến mức nó có hình thức của một xã hội mở, nhưng thực tế là nó được thiết kế để phục vụ những lợi ích của xã hội trong mọi trường hợp – giống như chủ nghĩa hiện thực xã hội của nghệ thuật Xô viết.

Khi đó, văn hóa và xã hội không thực sự là đối thủ của nhau. Thay vào đó, xã hội là một dạng văn hóa khăng khăng mâu thuẫn với chính bản thân, một nỗ lực được tổ chức tự do để che đậy sự tự do của những người tổ chức và bị tổ chức, một nỗ lực để quên rằngchúng ta đã cố tìnhquên đi việc quyết định tham gia vào cuộc thi nào đó và tiếp tục trong nó.

Trò Chơi Hữu Hạn Và Vô Hạn

Nguồn: Internet

BÌNH LUẬN

Please enter your comment!
Please enter your name here